५.१
प्ररूढशालीक्षुचयावृतक्षितिं
क्वचित्स्थितक्रौञ्चनिनादराजितम् ।
प्रकामकामं प्रमदाजनप्रियं
वरोरु कालं शिशिराह्वयं शृणु ॥
क्वचित्स्थितक्रौञ्चनिनादराजितम् ।
प्रकामकामं प्रमदाजनप्रियं
वरोरु कालं शिशिराह्वयं शृणु ॥
Summary
AI
O you with beautiful thighs, listen about the season called Shishira (the cool season). In it, the earth is covered with abundant sprouted rice and sugarcane, it is adorned with the cries of curlews, desires are intense, and it is dear to women.
सारांश
AI
हे सुन्दरी! पकी हुई धान और ईख से ढकी धरती वाली, क्रौञ्च पक्षियों के स्वर से गुंजायमान और स्त्रियों को प्रिय शिशिर ऋतु के बारे में सुनो।
५.२
निरुद्धवातायनमन्दिरोदरं
हुताशनो भानुमतो गभस्तयः ।
गुरूणि वासांस्यबलाः सयौवनाः
प्रयान्ति कालेऽत्र जनस्य सेव्यताम् ॥
हुताशनो भानुमतो गभस्तयः ।
गुरूणि वासांस्यबलाः सयौवनाः
प्रयान्ति कालेऽत्र जनस्य सेव्यताम् ॥
Summary
AI
In this season, the interior of houses with closed windows, fire, the rays of the sun, heavy clothes, and youthful women become enjoyable for people.
सारांश
AI
इस काल में बंद खिड़कियों वाले घर, अग्नि, सूर्य की किरणें, भारी वस्त्र और युवा स्त्रियाँ लोगों के लिए सेवन योग्य हो जाती हैं।
५.३
न चन्दनं चन्द्रमरीचिशीतलं
न हर्म्यपृष्ठं शरदिन्दुनिर्मलम् ।
न वायवः सान्द्रतुषारशीतला
जनस्य चित्तं रमयन्ति साम्प्रतम् ॥
न हर्म्यपृष्ठं शरदिन्दुनिर्मलम् ।
न वायवः सान्द्रतुषारशीतला
जनस्य चित्तं रमयन्ति साम्प्रतम् ॥
Summary
AI
At present, neither sandalwood paste cool as moonbeams, nor mansion rooftops clear as the autumn moon, nor breezes cold with dense frost delight the minds of people.
सारांश
AI
अब न तो चन्द्रमा के समान शीतल चन्दन, न ही शरद ऋतु की चाँदनी जैसी उजली छतें और न ही बर्फ जैसी ठंडी हवाएँ मन को सुहाती हैं।
५.४
तुषारसंघातनिपातशीतलाः
शशाङ्कभाभिः शिशिरीकृताः पुनः ।
विपाण्डुतारागणचारुभूषणा
जनस्य सेव्या न भवन्ति रात्रयः ॥
शशाङ्कभाभिः शिशिरीकृताः पुनः ।
विपाण्डुतारागणचारुभूषणा
जनस्य सेव्या न भवन्ति रात्रयः ॥
Summary
AI
Nights, cold from the fall of heavy frost, made even colder by the moonlight, and beautifully adorned by the host of pale stars, are not enjoyable for people.
सारांश
AI
पाले के गिरने से शीतल और चन्द्रमा की किरणों से अधिक ठंडी हुई, तारों से सुसज्जित ये रातें अब सुखद नहीं लगतीं।
५.५
गृहीतताम्बूलविलेपनस्रजः
पुष्पासवामोदितवक्त्रपङ्कजाः ।
प्रकामकालागुरुधूपवासितं
विशन्ति शय्यागृहमुत्सुकाः स्त्रियः ॥
पुष्पासवामोदितवक्त्रपङ्कजाः ।
प्रकामकालागुरुधूपवासितं
विशन्ति शय्यागृहमुत्सुकाः स्त्रियः ॥
Summary
AI
Eager women, having taken betel leaves, ointments, and garlands, their lotus-like faces fragrant with flower-scented liquor, enter the bedchamber, which is perfumed with the incense of excellent black aloe wood.
सारांश
AI
ताम्बूल, उबटन और मालाएँ धारण किए हुए, फूलों की मदिरा से सुगन्धित मुख वाली स्त्रियाँ अगरु के धूप से महकते शयनकक्षों में प्रवेश करती हैं।
५.६
कृतापराधान्बहुशोऽभितर्जिता-
न्सवेपथून्साध्वसलुप्तचेतसः ।
निरीक्ष्य भर्तॄन्सुरताभिलाषिणः
स्त्रियोऽपराधान्समदा विसस्मरुः ॥
न्सवेपथून्साध्वसलुप्तचेतसः ।
निरीक्ष्य भर्तॄन्सुरताभिलाषिणः
स्त्रियोऽपराधान्समदा विसस्मरुः ॥
Summary
AI
Seeing their husbands—who had committed offenses, been repeatedly threatened, were trembling, and whose minds were lost in fear, yet were now desirous of love-making—the impassioned women forgot their husbands' transgressions.
सारांश
AI
कामविह्वल स्त्रियाँ अपने उन पतियों के अपराधों को भूल गई हैं जो डरे हुए और काँपते हुए रति की इच्छा लेकर उनके सामने आए हैं।
५.७
प्रकामकामैर्युवभिः सुनिर्दयं
निशासु दीर्घास्वभिरामिताश्चिरम् ।
भ्रमन्ति मन्दं श्रमखेदितोरवः
क्षपावसाने नवयौवनाः स्त्रियः ॥
निशासु दीर्घास्वभिरामिताश्चिरम् ।
भ्रमन्ति मन्दं श्रमखेदितोरवः
क्षपावसाने नवयौवनाः स्त्रियः ॥
Summary
AI
At the end of the night, newly youthful women, who were passionately and intensely delighted for a long time by their young lovers during the long nights, walk slowly, their thighs aching from the exertion.
सारांश
AI
लम्बी रातों में युवाओं के साथ अत्यधिक रति क्रीड़ा से थकी हुई नवयौवना स्त्रियाँ प्रातःकाल मन्द गति से चल रही हैं।
५.८
मनोज्ञकूर्पासकपीडितस्तनाः
सरागकौशेयकभूषितोरवः ।
निवेशितान्तः कुसुमैः शिरोरुहै-
र्विभूषयन्तीव हिमागमं स्त्रियः ॥
सरागकौशेयकभूषितोरवः ।
निवेशितान्तः कुसुमैः शिरोरुहै-
र्विभूषयन्तीव हिमागमं स्त्रियः ॥
Summary
AI
Women, with their breasts pressed by charming bodices, their thighs adorned with colored silk, and their hair interwoven with flowers, seem as if they are themselves adorning the arrival of winter.
सारांश
AI
सुन्दर चोली से कसे स्तनों वाली, रंगीन रेशमी वस्त्रों से सुशोभित और बालों में फूल गूँथे हुए स्त्रियाँ शिशिर ऋतु की शोभा बढ़ा रही हैं।
५.९
पयोधरैः कुङ्कुमरागपिञ्जरैः
सुखोपसेव्यैर्नवयौवनोष्मभिः ।
विलासिनीभिः परिपीडितोरसः
स्वपन्ति शीतं परिभूय कामिनः ॥
सुखोपसेव्यैर्नवयौवनोष्मभिः ।
विलासिनीभिः परिपीडितोरसः
स्वपन्ति शीतं परिभूय कामिनः ॥
Summary
AI
Lovers, their chests pressed by playful women's breasts—which are reddish-yellow with saffron paste, warm with fresh youth, and pleasantly enjoyable—sleep soundly, having overcome the cold.
सारांश
AI
केसर से रंगे हुए और नवयौवन की ऊष्मा से युक्त स्तनों वाली विलासिनी स्त्रियों का आलिङ्गन पाकर प्रेमीजन ठंड को जीतकर सुख से सोते हैं।
५.१०
सुगन्धिनिःश्वासविकम्पितोत्पलं
मनोहरं कामरतिप्रबोधकम् ।
निशासु हृष्टा सह कामिभिः स्त्रियः
पिबन्ति मद्यं मदनीयमुत्तमम् ॥
मनोहरं कामरतिप्रबोधकम् ।
निशासु हृष्टा सह कामिभिः स्त्रियः
पिबन्ति मद्यं मदनीयमुत्तमम् ॥
Summary
AI
At night, joyful women, together with their lovers, drink excellent, intoxicating liquor. This captivating drink, which awakens desire and passion, has a lotus in it that trembles from their fragrant breath.
सारांश
AI
अपनी सुगन्धित साँसों से कमलों को कँपाती हुई स्त्रियाँ रातों में अपने प्रेमियों के साथ कामोत्तेजक और उत्तम मदिरा का पान करती हैं।
५.११
अपगतमदरागा योषिदेका प्रभाते
कृतनिबिडकुचाग्रा पत्युरालिङ्गनेन ।
प्रियतमपरिभुक्तं वीक्षमाणा स्वदेहं
व्रजति शयनवासाद्वासमन्यं हसन्ती ॥
कृतनिबिडकुचाग्रा पत्युरालिङ्गनेन ।
प्रियतमपरिभुक्तं वीक्षमाणा स्वदेहं
व्रजति शयनवासाद्वासमन्यं हसन्ती ॥
Summary
AI
At dawn, a certain woman, her passion subsided and nipples made firm by her husband's embrace, looks at her own body enjoyed by her beloved. Smiling, she leaves the bedchamber and goes to another room.
सारांश
AI
मद उतरने पर प्रातःकाल एक स्त्री पति के आलिङ्गन से अंकित अपने शरीर को देखती हुई और मन्द मुस्कान बिखेरती हुई शयनकक्ष से बाहर निकलती है।
५.१२
अगुरुसुरभिधूपामोदितं केशपाशं
गलितकुसुममालं कुञ्चिताग्रं वहन्ती ।
त्यजति गुरुनितम्बा निम्ननाभिः सुमध्या
उषसि शयनमन्या कामिनी चारुशोभाम् ॥
गलितकुसुममालं कुञ्चिताग्रं वहन्ती ।
त्यजति गुरुनितम्बा निम्ननाभिः सुमध्या
उषसि शयनमन्या कामिनी चारुशोभाम् ॥
Summary
AI
Another beautiful and passionate woman—with heavy hips, a deep navel, and a slender waist—leaves her bed at dawn. She carries her mass of hair, which is perfumed with fragrant aloe incense, has curled ends, and from which the flower garland has slipped.
सारांश
AI
अगरु की सुगन्ध से महकते बालों वाली और भारी नितम्बों वाली एक अन्य कामिनी प्रातःकाल अपनी सुसज्जित शय्या का त्याग करती है।
५.१३
कनककमलकान्तैश्चारुताम्राधरोष्ठैः
श्रवणतटनिषक्तैः पाटलोपान्तनेत्रैः ।
उषसि वदनबिम्बैरंससंसक्तकेशैः
श्रिय इव गृहमध्ये संस्थिता योषितोऽद्य ॥
श्रवणतटनिषक्तैः पाटलोपान्तनेत्रैः ।
उषसि वदनबिम्बैरंससंसक्तकेशैः
श्रिय इव गृहमध्ये संस्थिता योषितोऽद्य ॥
Summary
AI
Today at dawn, the women stand in the middle of the house like goddesses of fortune. Their orb-like faces are as lovely as golden lotuses, with beautiful coppery lips, eyes with pale red corners reaching towards their ears, and hair falling upon their shoulders.
सारांश
AI
प्रातःकाल सुनहरे कमलों के समान कान्ति वाले मुखों और कंधों पर बिखरे बालों वाली स्त्रियाँ घरों में लक्ष्मी के समान शोभा पा रही हैं।
५.१४
पृथुजघनभरार्ताः किंचिदानम्रमध्याः
स्तनभरपरिखेदान्मन्दमन्दं व्रजन्त्यः ।
सुरतसमयवेषं नैशमाशु प्रहाय
दधति दिवसयोग्यं वेशमन्यास्तरुण्यः ॥
स्तनभरपरिखेदान्मन्दमन्दं व्रजन्त्यः ।
सुरतसमयवेषं नैशमाशु प्रहाय
दधति दिवसयोग्यं वेशमन्यास्तरुण्यः ॥
Summary
AI
Other young women, pained by the weight of their broad hips, their waists slightly bent, walk very slowly due to the fatigue from the weight of their breasts. Quickly abandoning their nighttime love-making attire, they put on clothes suitable for the day.
सारांश
AI
भारी नितम्बों और स्तनों के कारण मन्द गति से चलती हुई युवतियाँ रात्रि के रति-वेश को त्याग कर दिन के योग्य वस्त्र धारण कर रही हैं।
५.१५
नखपदचितभागान्वीक्षमाणाः स्तनान्ता-
नधरकिसलयाग्रं दन्तभिन्नं स्पृशन्त्यः ।
अभिमतरतवेषं नन्दयन्त्यस्तरुण्यः
सवितुरुदयकाले भूषयन्त्याननानि ॥
नधरकिसलयाग्रं दन्तभिन्नं स्पृशन्त्यः ।
अभिमतरतवेषं नन्दयन्त्यस्तरुण्यः
सवितुरुदयकाले भूषयन्त्याननानि ॥
Summary
AI
At sunrise, young women adorn their faces. They gaze at the nail marks on their breasts, touch their sprout-like lips bitten by teeth, and rejoice in the cherished signs of love-making.
सारांश
AI
नखों के निशानों और दाँतों से कटे अधरों को देखती हुई युवतियाँ सूर्योदय के समय प्रसन्न मन से अपने मुखों का शृंगार कर रही हैं।
५.१६
प्रचुरगुडविकारः स्वादुशालीक्षुरम्यः
प्रबलसुरतकेलिर्जातकन्दर्पदर्पः ।
प्रियजनरहितानां चितसंतापहेतुः
शिशिरसमय एष श्रेयसे वोऽस्तु नित्यम् ॥
प्रबलसुरतकेलिर्जातकन्दर्पदर्पः ।
प्रियजनरहितानां चितसंतापहेतुः
शिशिरसमय एष श्रेयसे वोऽस्तु नित्यम् ॥
Summary
AI
May this cool season—abundant in jaggery products, delightful with tasty rice and sugarcane, marked by intense love-play, and arousing Cupid's pride—always be for your well-being. For those separated from their loved ones, however, it is a cause of mental anguish.
सारांश
AI
गुड़ के विकारों और ईख से रमणीय, कामोत्तेजक और वियोगियों को संताप देने वाली यह शिशिर ऋतु सदैव आपके लिए मंगलकारी हो।
॥ इति पञ्चमः सर्गः ॥
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.