विषसलिलतुलाग्निप्रार्थिते मे विचारे
क्रकचमिह शरीरे वीक्ष्य दातव्यमद्य ।
अथ रिपुवचनाद्वा ब्राह्मणं मां निहंसि
पतसि नरकमध्ये पुत्रपौत्रैः समेतः ॥
विषसलिलतुलाग्निप्रार्थिते मे विचारे
क्रकचमिह शरीरे वीक्ष्य दातव्यमद्य ।
अथ रिपुवचनाद्वा ब्राह्मणं मां निहंसि
पतसि नरकमध्ये पुत्रपौत्रैः समेतः ॥
क्रकचमिह शरीरे वीक्ष्य दातव्यमद्य ।
अथ रिपुवचनाद्वा ब्राह्मणं मां निहंसि
पतसि नरकमध्ये पुत्रपौत्रैः समेतः ॥
अन्वयः
AI
विष-सलिल-तुला-अग्नि-प्रार्थिते मे विचारे इह शरीरे क्रकचम् वीक्ष्य अद्य दातव्यम् । अथ रिपु-वचनात् वा ब्राह्मणम् माम् निहंसि (तर्हि) पुत्र-पौत्रैः समेतः नरक-मध्ये पतसि ॥
Summary
AI
In my trial involving ordeals of poison, water, balance, or fire, the saw should be applied to this body today. But if you execute me, a Brāhmaṇa, merely on an enemy's word, you will fall into the depths of hell along with your sons and grandsons.
सारांश
AI
मेरी परीक्षा हेतु विष, जल, तुला या अग्नि के स्थान पर आज मेरे शरीर पर आरे का प्रहार किया जाना चाहिए। यदि तुम शत्रु की बातों में आकर मुझ ब्राह्मण का वध करते हो, तो तुम अपने पुत्र-पौत्रों सहित घोर नरक में गिरोगे।
पदच्छेदः
AI
| विषसलिलतुलाग्निप्रार्थिते | विष–सलिल–तुला–अग्नि–प्रार्थित (प्र√अर्थ+क्त, ७.१) | in the trial with requested ordeals of poison, water, balance, or fire |
| मे | अस्मद् (६.१) | my |
| विचारे | विचार (७.१) | in the trial |
| क्रकचम् | क्रकच (१.१) | the saw |
| इह | इह | on this |
| शरीरे | शरीर (७.१) | body |
| वीक्ष्य | वीक्ष्य (वि√ईक्ष्+ल्यप्) | having considered |
| दातव्यम् | दातव्य (√दा+तव्यत्, १.१) | should be applied |
| अद्य | अद्य | today |
| अथ | अथ | But if |
| रिपुवचनात् | रिपु–वचन (५.१) | on an enemy's word |
| वा | वा | merely |
| ब्राह्मणम् | ब्राह्मण (२.१) | a Brāhmaṇa |
| माम् | अस्मद् (२.१) | me |
| निहंसि | निहंसि (नि√हन् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | you execute |
| पतसि | पतसि (√पत् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | you fall |
| नरकमध्ये | नरक–मध्य (७.१) | into the depths of hell |
| पुत्रपौत्रैः | पुत्र–पौत्र (३.३) | with sons and grandsons |
| समेतः | समेत (१.१) | along with |
छन्दः
मालिनी [१५: ननमयय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वि | ष | स | लि | ल | तु | ला | ग्नि | प्रा | र्थि | ते | मे | वि | चा | रे |
| क्र | क | च | मि | ह | श | री | रे | वी | क्ष्य | दा | त | व्य | म | द्य |
| अ | थ | रि | पु | व | च | ना | द्वा | ब्रा | ह्म | णं | मां | नि | हं | सि |
| प | त | सि | न | र | क | म | ध्ये | पु | त्र | पौ | त्रैः | स | मे | तः |
| न | न | म | य | य | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.