छन्नं कार्यमुपक्षिपन्ति पुरुषा न्यायेन दूरीकृतं
स्वान्दोषान् कथयन्ति नाधिकरणे रागाभिभूताः स्वयम् ।
तैः पक्षापरपक्षवर्धितबलैर्दोषैर्नृपः स्पृश्यते
संक्षेपादपवाद एव सुलभो द्रष्टुर्गुणो दूरतः ॥
छन्नं कार्यमुपक्षिपन्ति पुरुषा न्यायेन दूरीकृतं
स्वान्दोषान् कथयन्ति नाधिकरणे रागाभिभूताः स्वयम् ।
तैः पक्षापरपक्षवर्धितबलैर्दोषैर्नृपः स्पृश्यते
संक्षेपादपवाद एव सुलभो द्रष्टुर्गुणो दूरतः ॥
स्वान्दोषान् कथयन्ति नाधिकरणे रागाभिभूताः स्वयम् ।
तैः पक्षापरपक्षवर्धितबलैर्दोषैर्नृपः स्पृश्यते
संक्षेपादपवाद एव सुलभो द्रष्टुर्गुणो दूरतः ॥
अन्वयः
AI
पुरुषाः न्यायेन दूरीकृतम् छन्नम् कार्यम् उपक्षिपन्ति, रागाभिभूताः स्वयम् अधिकरणे स्वान् दोषान् न कथयन्ति, तैः पक्ष-अपर-पक्ष-वर्धित-बलैः दोषैः नृपः स्पृश्यते, संक्षेपात् अपवादः एव सुलभः, द्रष्टुः गुणः दूरतः (भवति) ।
Summary
AI
Men present cases hidden by falsehood when distanced from justice, never admitting their own faults in court due to passion. The king is touched by the sins amplified by opposing parties. Blame is easily found, while the judge’s merit remains distant.
सारांश
AI
लोग न्यायालय में सत्य छिपाकर न्याय विरुद्ध बातें करते हैं और अपने दोष नहीं बताते। पक्षपातपूर्ण व्यवहार के कारण राजा को कलंक लगता है; दोष ढूँढना सरल है किंतु गुणों को पहचानना कठिन।
पदच्छेदः
AI
| छन्नम् | छन्न (√छद्+क्त), २.१ | a hidden |
| कार्यम् | कार्य (√कृ+ण्यत्, २.१) | case |
| उपक्षिपन्ति | उपक्षिपन्ति (उप√क्षिप् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | present |
| पुरुषाः | पुरुष (१.३) | men |
| न्यायेन | न्याय (३.१) | from justice |
| दूरीकृतम् | दूरी–कृत (√कृ+क्त, २.१) | distanced |
| स्वान् | स्व (२.३) | their own |
| दोषान् | दोष (२.३) | faults |
| कथयन्ति | कथयन्ति (√कथ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | they tell |
| न | न | not |
| अधिकरणे | अधिकरण (७.१) | in the court |
| रागाभिभूताः | राग–अभिभूत (अभि√भू+क्त, १.३) | overpowered by passion |
| स्वयम् | स्वयम् | themselves |
| तैः | तद् (३.३) | by those |
| पक्षापरपक्षवर्धितबलैः | पक्ष–अपरपक्ष–वर्धित (√वृध्+णिच्+क्त)–बल (३.३) | whose strength is increased by the parties and counter-parties |
| दोषैः | दोष (३.३) | faults |
| नृपः | नृप (१.१) | the king |
| स्पृश्यते | स्पृश्यते (√स्पृश् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is touched |
| संक्षेपात् | संक्षेप (५.१) | In short |
| अपवादः | अपवाद (१.१) | blame |
| एव | एव | only |
| सुलभः | सुलभ (१.१) | is easily found |
| द्रष्टुः | द्रष्टृ (६.१) | of the judge |
| गुणः | गुण (१.१) | the merit |
| दूरतः | दूरतः | is far away |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| छ | न्नं | का | र्य | मु | प | क्षि | प | न्ति | पु | रु | षा | न्या | ये | न | दू | री | कृ | तं |
| स्वा | न्दो | षा | न्क | थ | य | न्ति | ना | धि | क | र | णे | रा | गा | भि | भू | ताः | स्व | यम् |
| तैः | प | क्षा | प | र | प | क्ष | व | र्धि | त | ब | लै | र्दो | षै | र्नृ | पः | स्पृ | श्य | ते |
| सं | क्षे | पा | द | प | वा | द | ए | व | सु | ल | भो | द्र | ष्टु | र्गु | णो | दू | र | तः |
| म | स | ज | स | त | त | ग | ||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.