यथैव पुष्पे प्रथमे विकाशे
समेत्य पातुं मधुपः पतन्ति ।
एवं मनुष्यस्य विपत्तिकाले
छिद्रेष्वनर्था बहुलीभवन्ति ॥
यथैव पुष्पे प्रथमे विकाशे
समेत्य पातुं मधुपः पतन्ति ।
एवं मनुष्यस्य विपत्तिकाले
छिद्रेष्वनर्था बहुलीभवन्ति ॥
समेत्य पातुं मधुपः पतन्ति ।
एवं मनुष्यस्य विपत्तिकाले
छिद्रेष्वनर्था बहुलीभवन्ति ॥
अन्वयः
AI
यथा एव प्रथमे पुष्पे विकाशे (सति) मधुपः पातुम् समेत्य पतन्ति, एवम् मनुष्यस्य विपत्ति-काले छिद्रेषु अनर्थाः बहुली-भवन्ति।
Summary
AI
Just as bees flock to drink when the first flower blooms, so do misfortunes multiply through vulnerabilities during a person's time of calamity.
सारांश
AI
जिस प्रकार फूल के खिलते ही भँवरे उसका रस पीने के लिए उस पर गिरते हैं, उसी प्रकार मनुष्य की विपत्ति के समय उसकी कमियों का लाभ उठाने के लिए अनर्थ बढ़ जाते हैं।
पदच्छेदः
AI
| यथा | यथा | just as |
| एव | एव | indeed |
| पुष्पे | पुष्प (७.१) | on a flower |
| प्रथमे | प्रथम (७.१) | first |
| विकाशे | विकास (७.१) | on blooming |
| समेत्य | समेत्य (सम्+आ√इ+ल्यप्) | having come together |
| पातुम् | पातुम् (√पा+तुमुन्) | to drink |
| मधुपः | मधुप (१.१) | a bee |
| पतन्ति | पतन्ति (√पत् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | fall |
| एवम् | एवम् | so |
| मनुष्यस्य | मनुष्य (६.१) | of a person |
| विपत्ति-काले | विपत्ति–काल (७.१) | during a time of calamity |
| छिद्रेषु | छिद्र (७.३) | through vulnerabilities |
| अनर्थाः | अनर्थ (१.३) | misfortunes |
| बहुली-भवन्ति | बहुलीभवन्ति (√बहुलीभू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | multiply |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| य | थै | व | पु | ष्पे | प्र | थ | मे | वि | का | शे |
| स | मे | त्य | पा | तुं | म | धु | पः | प | त | न्ति |
| ए | वं | म | नु | ष्य | स्य | वि | प | त्ति | का | ले |
| छि | द्रे | ष्व | न | र्था | ब | हु | ली | भ | व | न्ति |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.