कृत्वा समुद्रमुदकोच्छ्रयमात्रशेषं
दत्तानि येन हि धनान्यनपेक्षितानि ।
स श्रेयसां कथमिवैकनिधिर्महात्मा
पापं करिष्यति धनार्थमवैरिजुष्टम् ॥

अन्वयः AI येन हि समुद्रम् उदक-उच्छ्रय-मात्र-शेषम् कृत्वा अनपेक्षितानि धनानि दत्तानि, सः श्रेयसाम् एक-निधिः महात्मा धन-अर्थम् अरि-जुष्टम् पापम् कथम् इव करिष्यति?

Summary AI How could that great soul, the sole repository of all virtues, who gave away untold wealth until the ocean itself seemed but a remnant of its depth, commit a sin favored only by enemies for the sake of money?

सारांश AI जिस महात्मा ने अपना सारा धन निस्वार्थ भाव से दान कर दिया और समुद्र की गहराई जैसा केवल यश शेष रखा, वह श्रेष्ठ पुरुष धन के लिए ऐसा घृणित पाप कैसे कर सकता है जो केवल शत्रुओं को ही प्रिय हो?

पदच्छेदः AI

कृत्वा	कृत्वा (√कृ+क्त्वा)	having made
समुद्रम्	समुद्र (२.१)	the ocean
उदक-उच्छ्रय-मात्र-शेषम्	उदक–उच्छ्रय–मात्र–शेष (२.१)	a mere remnant of its water-depth
दत्तानि	दत्त (√दा+क्त, १.३)	were given
येन	यद् (३.१)	by whom
हि	हि	indeed
धनानि	धन (१.३)	wealths
अनपेक्षितानि	अनपेक्षित (अप√ईक्ष्+क्त), १.३	unlimited
सः	तद् (१.१)	he
श्रेयसाम्	श्रेयस् (६.३)	of virtues
कथम्	कथम्	how
इव	इव	indeed
एक-निधिः	एक–निधि (१.१)	the sole repository
महात्मा	महत्–आत्मन् (१.१)	the great-souled one
पापम्	पाप (२.१)	a sin
करिष्यति	करिष्यति (√कृ कर्तरि लृट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	will commit
धन-अर्थम्	धन–अर्थ (२.१)	for the sake of money
अरि-जुष्टम्	अरि–जुष्ट (√जुष्+क्त, २.१)	favored by enemies

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
कृ	त्वा	स	मु	द्र	मु	द	को	च्छ्र	य	मा	त्र	शे	षं
द	त्ता	नि	ये	न	हि	ध	ना	न्य	न	पे	क्षि	ता	नि
स	श्रे	य	सां	क	थ	मि	वै	क	नि	धि	र्म	हा	त्मा
पा	पं	क	रि	ष्य	ति	ध	ना	र्थ	म	वै	रि	जु	ष्टम्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

अभिज्ञानशाकुन्तलम् कालिदासः

उत्तररामचरितम् भवभूतिः

About

Resources

Connect