घोणोन्नतं मुखमपाङ्गविशालनेत्रं
नैतद्धि भोजनमकारणदूषणानाम् ।
नागेषु गोषु तुरगेषु तथा नरेषु
नह्याकृतिः सुसदृशं विजहाति वृत्तम् ॥

अन्वयः AI घोण-उन्नतम् मुखम् अपाङ्ग-विशाल-नेत्रम् एतत् हि अ-कारण-दूषणानाम् भोजनम् न (अस्ति), नागेषु गोषु तुरगेषु तथा नरेषु आकृतिः सु-सदृशम् वृत्तम् न हि विजहाति ।

Summary AI This face with its high nose and large eyes is surely not the seat of baseless crimes. Among elephants, cows, horses, and men, the outward form never fails to match the inner character.

सारांश AI ऐसी श्रेष्ठ मुखाकृति वाला व्यक्ति अपराधी नहीं हो सकता। हाथी, गाय, घोड़ों और मनुष्यों की बाहरी आकृति प्रायः उनके आंतरिक स्वभाव और चरित्र को प्रकट कर देती है।

पदच्छेदः AI

घोणोन्नतम्	घोण–उन्नत (१.१)	with a high nose
मुखम्	मुख (१.१)	face
अपाङ्गविशालनेत्रम्	अपाङ्ग–विशाल–नेत्र (१.१)	with large eyes reaching the corners
न	न	not
एतत्	एतद् (१.१)	this
हि	हि	indeed
भोजनम्	भोजन (१.१)	is the receptacle
अकारणदूषणानाम्	अ–कारण–दूषण (६.३)	of baseless accusations
नागेषु	नाग (७.३)	among elephants
गोषु	गो (७.३)	among cows
तुरगेषु	तुरग (७.३)	among horses
तथा	तथा	and
नरेषु	नर (७.३)	among men
न	न	not
हि	हि	indeed
आकृतिः	आकृति (१.१)	outward form
सुसदृशम्	सु–सदृश (२.१)	well-matching
विजहाति	विजहाति (वि√हा कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	abandon
वृत्तम्	वृत्त (२.१)	character

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
घो	णो	न्न	तं	मु	ख	म	पा	ङ्ग	वि	शा	ल	ने	त्रं
नै	त	द्धि	भो	ज	न	म	का	र	ण	दू	ष	णा	नाम्
ना	गे	षु	गो	षु	तु	र	गे	षु	त	था	न	रे	षु
न	ह्या	कृ	तिः	सु	स	दृ	शं	वि	ज	हा	ति	वृ	त्तम्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

अभिज्ञानशाकुन्तलम् कालिदासः

प्रतिमानाटकम् भासः

About

Resources

Connect