मयि विनिहितदृष्टिर्भिन्ननीलाञ्जनाभः
स्फुरितविततजिह्वः शुक्लदंष्ट्राचतुष्कः ।
अभिपतति सरोषो जिह्विताध्मातकुक्षि-
र्भुजगपतिरयं मे मार्गमाक्रम्य सुप्तः ॥

अन्वयः AI अयम् भुजग-पतिः मयि विनिहित-दृष्टिः भिन्न-नील-अञ्जन-आभः स्फुरित-वितत-जिह्वः शुक्ल-दंष्ट्रा-चतुष्कः स-रोषः जिह्विता-ध्मात-कुक्षिः मे मार्गम् आक्रम्य सुप्तः अभिपतति ।

Summary AI This serpent king, with his gaze fixed on me, looking like crushed collyrium, with his wide tongue flickering and showing four white fangs, his belly swollen with breath in anger, attacks after blocking my path where he lay.

सारांश AI काले अंजन के समान रंग वाला, चार सफेद दाँतों और लपलपाती जीभ वाला यह महासर्प मार्ग रोककर क्रोध में फुफकारता हुआ मेरी ओर आ रहा है।

पदच्छेदः AI

मयि	अस्मद् (७.१)	on me
विनिहितदृष्टिः	विनिहित (वि+नि√धा+क्त)–दृष्टि (१.१)	with gaze fixed
भिन्ननीलाञ्जनाभः	भिन्न (√भिद्+क्त)–नील–अञ्जन–आभ (१.१)	with the lustre of crushed blue collyrium
स्फुरितविततजिह्वः	स्फुरित (√स्फुर्+क्त)–वितत (वि√तन्+क्त)–जिह्व (१.१)	with flickering and extended tongue
शुक्लदंष्ट्राचतुष्कः	शुक्ल–दंष्ट्रा–चतुष्क (१.१)	with a set of four white fangs
अभिपतति	अभिपतति (अभि√पत् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	attacks
सरोषः	स–रोष (१.१)	with anger
जिह्विताध्मातकुक्षिः	जिह्वित–आध्मात (आ√ध्मा+क्त)–कुक्षि (१.१)	with belly swollen with breath
भुजगपतिः	भुजग–पति (१.१)	the serpent king
अयम्	इदम् (१.१)	this
मे	अस्मद् (६.१)	my
मार्गम्	मार्ग (२.१)	path
आक्रम्य	आक्रम्य (आ√क्रम्+ल्यप्)	having blocked
सुप्तः	सुप्त (√स्वप्+क्त, १.१)	who was asleep

छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
म	यि	वि	नि	हि	त	दृ	ष्टि	र्भि	न्न	नी	ला	ञ्ज	ना	भः
स्फु	रि	त	वि	त	त	जि	ह्वः	शु	क्ल	दं	ष्ट्रा	च	तु	ष्कः
अ	भि	प	त	ति	स	रो	षो	जि	ह्वि	ता	ध्मा	त	कु	क्षि
र्भु	ज	ग	प	ति	र	यं	मे	मा	र्ग	मा	क्र	म्य	सु	प्तः
न			न			म			य			य

Other texts to read

प्रतिज्ञायौगन्धरायणम् भासः

स्वप्नवासवदत्तम् भासः

About

Resources

Connect