एत दोषकरण्डिकामविनयस्यावासभूतां खलां रक्तां तस्य किलागतस्य रमणे कालागतामागताम् । किमेष समुदाहरामि निजकं बाह्वोः शूरत्वं निःश्वासापि म्रियतेऽम्बा सुमृता सीता तथा भारते ॥
एत दोषकरण्डिकामविनयस्यावासभूतां खलां रक्तां तस्य किलागतस्य रमणे कालागतामागताम् । किमेष समुदाहरामि निजकं बाह्वोः शूरत्वं निःश्वासापि म्रियतेऽम्बा सुमृता सीता तथा भारते ॥
अन्वयः
AI
अ-विनयस्य आवास-भूताम् एतां दोष-करण्डिकाम् खलाम् तस्य आगतस्य रक्षणे रक्ताम् काल-आगताम् आगताम् (पश्य) । किम् एषः निजकं बाह्वोः शूरत्वं समुदाहरामि (यथा) भारते अम्बा स-मृता सीता तथा निःश्वासा अपि म्रियते ॥
Summary
AI
Look at this basket of vices, the abode of impudence, this wicked woman devoted to her lover who has arrived. Why should I display my prowess? Like Sītā in the Mahābhārata who died with her mother, she dies even by a breath.
सारांश
AI
यह दोषों की खान और दुष्टा, जो अपने प्रेमी के पास आई थी—वह तो केवल सांस रुकने से ही मर गई, जैसे महाभारत में सीता मरी थी।
पदच्छेदः
AI
| एताम् | एतद् (२.१) | this |
| दोषकरण्डिकाम् | दोष–करण्डिका (२.१) | basket of vices |
| अविनयस्य | नञ्–विनय (६.१) | of impudence |
| आवासभूताम् | आवास–भूत (√भू+क्त, २.१) | abode |
| खलाम् | खला (२.१) | wicked woman |
| रक्ताम् | रक्त (√रञ्ज्+क्त, २.१) | devoted |
| तस्य | तद् (६.१) | to him |
| किल | किल | indeed |
| आगतस्य | आगत (आ√गम्+क्त, ६.१) | who has arrived |
| रमणे | रमण (७.१) | in her lover |
| कालागताम् | काल–आगत (२.१) | who has come at the right time |
| आगताम् | आगत (आ√गम्+क्त, २.१) | who has arrived |
| किम् | किम् | why |
| एषः | एतद् (१.१) | I |
| समुदाहरामि | समुदाहरामि (सम्+उद्+आ√हृ कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | should display |
| निजकम् | निजक (२.१) | my own |
| बाह्वोः | बाहु (६.२) | of my arms |
| शूरत्वम् | शूरत्व (√शूर+त्व), २.१ | prowess |
| निःश्वासा | निःश्वास (३.१) | by a breath |
| अपि | अपि | even |
| म्रियते | म्रियते (√मृ भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | she dies |
| अम्बा | अम्बा (१.१) | mother |
| सुमृता | सुमृत (सु√मृ+क्त, १.१) | died with |
| सीता | सीता (१.१) | Sītā |
| तथा | तथा | so |
| भारते | भारत (७.१) | in the Mahābhārata |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.