शिरसि मम निलीनो भाव! सूर्यस्य पादः शकुनिखगविहङ्गा वृक्षशाखासु लीनाः ।
नरपुरुषमनुष्या उष्णदीर्घं श्वसन्तो ।
गृहशरणनिषण्णा आतपं निर्वहन्ति ॥
शिरसि मम निलीनो भाव! सूर्यस्य पादः शकुनिखगविहङ्गा वृक्षशाखासु लीनाः ।
नरपुरुषमनुष्या उष्णदीर्घं श्वसन्तो ।
गृहशरणनिषण्णा आतपं निर्वहन्ति ॥
नरपुरुषमनुष्या उष्णदीर्घं श्वसन्तो ।
गृहशरणनिषण्णा आतपं निर्वहन्ति ॥
अन्वयः
AI
भाव! मम शिरसि सूर्यस्य पादः निलीनः। शकुनि-खग-विहङ्गाः वृक्ष-शाखासु लीनाः। नर-पुरुष-मनुष्याः उष्ण-दीर्घं श्वसन्तः गृह-शरण-निषण्णाः आतपं निर्वहन्ति।
Summary
AI
Master! The sun’s rays are resting on my head. Birds of all kinds are hidden in the tree branches. Men, breathing long and hot sighs, endure the heat while sitting in the shelter of their homes.
सारांश
AI
सूर्य की किरणें मेरे सिर पर हैं, पक्षी वृक्षों की शाखाओं में दुबके हैं और मनुष्य लंबी गर्म साँसें लेते हुए घरों में शरण लेकर इस धूप से बच रहे हैं।
पदच्छेदः
AI
| शिरसि | शिरस् (७.१) | on the head |
| मम | अस्मद् (६.१) | my |
| निलीनः | निलीन (नि√ली+क्त, १.१) | is resting |
| भाव | भाव (८.१) | Master |
| सूर्यस्य | सूर्य (६.१) | of the sun |
| पादः | पाद (१.१) | ray |
| शकुनि-खग-विहङ्गाः | शकुनि–खग–विहङ्ग (१.३) | birds of all kinds |
| वृक्ष-शाखासु | वृक्ष–शाखा (७.३) | in the tree branches |
| लीनाः | लीन (√ली+क्त, १.३) | are hidden |
| नर-पुरुष-मनुष्याः | नर–पुरुष–मनुष्य (१.३) | men |
| उष्ण-दीर्घं | उष्ण–दीर्घ (२.१) | long and hot |
| श्वसन्तः | श्वसत् (√श्वस्+शतृ, १.३) | breathing |
| गृह-शरण-निषण्णाः | गृह–शरण–निषण्ण (नि√सद्+क्त, १.३) | sitting in the shelter of homes |
| आतपं | आतप (२.१) | the heat |
| निर्वहन्ति | निर्वहन्ति (निर्√वह् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | endure |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.