करिकरसमबाहुः सिंहपीनोन्नतांसः
पृथुतरसमवक्षास्ताम्रलोलायताक्षः ।
कथमिदमसमानं प्राप्त एवं विधो यो
वहति निगडमेकं पादलग्नं महात्मा ॥

अन्वयः AI करि-कर-सम-बाहुः सिंह-पीन-उन्नत-अंसः पृथु-तर-सम-वक्षाः ताम्र-लोल-आयत-अक्षः एवं-विधः यः महात्मा पाद-लग्नं निगडम् एकं वहति, (सः) कथम् इदम् असमानं प्राप्तः?

Summary AI With arms like an elephant's trunk, shoulders broad and high like a lion's, a chest very wide and even, and eyes copper-hued, tremulous, and long—how has such a Mahātmā come to this unworthy state, wearing a single shackle on his foot?

सारांश AI हाथी जैसी भुजाओं, सिंह जैसे कंधों, विशाल वक्ष और बड़ी आँखों वाला यह महापुरुष इस अनुचित दशा में कैसे पहुँच गया कि इसके पैर में बेड़ी पड़ी है?

पदच्छेदः AI

करिकरसमबाहुः	करिन्–कर–सम–बाहु (१.१)	with arms like an elephant's trunk
सिंहपीनोन्नतांसः	सिंह–पीन–उन्नत–अंस (१.१)	with shoulders broad and high like a lion's
पृथुतरसमवक्षाः	पृथुतर–सम–वक्षस् (१.१)	with a chest very wide and even
ताम्रलोलायताक्षः	ताम्र–लोल–आयत–अक्ष (१.१)	with eyes copper-hued, tremulous, and long
कथम्	कथम्	how
इदम्	इदम् (२.१)	this
असमानम्	असमान (२.१)	unworthy state
प्राप्तः	प्राप्त (प्र√आप्+क्त, १.१)	has come to
एवंविधः	एवंविध (१.१)	such a one
यः	यद् (१.१)	who
वहति	वहति (√वह् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	wears
निगडम्	निगड (२.१)	a shackle
एकम्	एक (२.१)	a single
पादलग्नम्	पाद–लग्न (√लग्+क्त), २.१	attached to his foot
महात्मा	महात्मन् (१.१)	the Mahātmā

छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
क	रि	क	र	स	म	बा	हुः	सिं	ह	पी	नो	न्न	तां	सः
पृ	थु	त	र	स	म	व	क्षा	स्ता	म्र	लो	ला	य	ता	क्षः
क	थ	मि	द	म	स	मा	नं	प्रा	प्त	ए	वं	वि	धो	यो
व	ह	ति	नि	ग	ड	मे	कं	पा	द	ल	ग्नं	म	हा	त्मा
न			न			म			य			य

Other texts to read

उत्तररामचरितम् भवभूतिः

ऊरुभङ्गम् भासः

About

Resources

Connect