इदं गृहं भिन्नमदत्तदण्डो
विशीर्णसंधिश्च महाकपाटः ।
ध्रुवं कुटुम्बी व्यसनाभिभूतां
दशां प्रपन्नो मम तुल्यभाग्यः ॥
इदं गृहं भिन्नमदत्तदण्डो
विशीर्णसंधिश्च महाकपाटः ।
ध्रुवं कुटुम्बी व्यसनाभिभूतां
दशां प्रपन्नो मम तुल्यभाग्यः ॥
विशीर्णसंधिश्च महाकपाटः ।
ध्रुवं कुटुम्बी व्यसनाभिभूतां
दशां प्रपन्नो मम तुल्यभाग्यः ॥
अन्वयः
AI
इदम् गृहम् भिन्नम्, अदत्त-दण्डः (च), महा-कपाटः विशीर्ण-सन्धिः च। ध्रुवम् मम तुल्य-भाग्यः कुटुम्बी व्यसन-अभिभूताम् दशाम् प्रपन्नः।
Summary
AI
This house is broken, its bolt unfastened, and the great doors have crumbling joints. Surely, the householder, sharing a fate similar to mine, has fallen into a state of overwhelming distress.
सारांश
AI
यह टूटा हुआ घर, बिना पहरे का द्वार और जर्जर संधियाँ बताती हैं कि इस घर का स्वामी भी मेरी ही तरह भाग्य की मार झेल रहा है और अत्यंत संकटग्रस्त है।
पदच्छेदः
AI
| इदम् | इदम् (१.१) | this |
| गृहम् | गृह (१.१) | house |
| भिन्नम् | भिन्न (√भिद्+क्त, १.१) | is broken |
| अदत्तदण्डः | अ–दत्त (√दा+क्त)–दण्ड (१.१) | its bolt unfastened |
| विशीर्णसन्धिः | विशीर्ण (वि√शॄ+क्त)–सन्धि (१.१) | with crumbling joints |
| च | च | and |
| महाकपाटः | महा–कपाट (१.१) | the great doors |
| ध्रुवम् | ध्रुवम् | surely |
| कुटुम्बी | कुटुम्बिन् (१.१) | the householder |
| व्यसनाभिभूताम् | व्यसन–अभिभूत (अभि√भू+क्त, २.१) | overwhelming with distress |
| दशाम् | दशा (२.१) | state |
| प्रपन्नः | प्रपन्न (प्र√पद्+क्त, १.१) | has fallen into |
| मम | अस्मद् (६.१) | my |
| तुल्यभाग्यः | तुल्य–भाग्य (१.१) | of similar fate |
छन्दः
उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | दं | गृ | हं | भि | न्न | म | द | त्त | द | ण्डो |
| वि | शी | र्ण | सं | धि | श्च | म | हा | क | पा | टः |
| ध्रु | वं | कु | टु | म्बी | व्य | स | ना | भि | भू | तां |
| द | शां | प्र | प | न्नो | म | म | तु | ल्य | भा | ग्यः |
| ज | त | ज | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.