तालीषु तारं विटपेषु मन्द्रं
शिलासु रुक्षं सलिलेषु चण्डम् ।
संगीतवीणा इव ताड्यमाना-
स्तालानुसारेण पतन्ति धाराः ॥
तालीषु तारं विटपेषु मन्द्रं
शिलासु रुक्षं सलिलेषु चण्डम् ।
संगीतवीणा इव ताड्यमाना-
स्तालानुसारेण पतन्ति धाराः ॥
शिलासु रुक्षं सलिलेषु चण्डम् ।
संगीतवीणा इव ताड्यमाना-
स्तालानुसारेण पतन्ति धाराः ॥
अन्वयः
AI
तालीषु तारम्, विटपेषु मन्द्रम्, शिलासु रुक्षम्, सलिलेषु (च) चण्डम् (यथा तथा) ताल-अनुसारेण ताड्यमानाः संगीत-वीणाः इव धाराः पतन्ति ।
Summary
AI
Like the strings of a lute played in a musical performance, the raindrops fall in rhythmic measure—shrill on palm leaves, deep among branches, harsh on rocks, and fierce upon the water.
सारांश
AI
ताड़ के पत्तों पर तीव्र, वृक्षों की शाखाओं पर मंद, शिलाओं पर कठोर और जल में प्रचंड स्वर करती हुई वर्षा की बूंदें संगीत की वीणा के समान तालबद्ध होकर गिर रही हैं।
पदच्छेदः
AI
| तालीषु | ताली (७.३) | on palm leaves |
| तारम् | तार | shrill |
| विटपेषु | विटप (७.३) | among branches |
| मन्द्रम् | मन्द्र | deep |
| शिलासु | शिला (७.३) | on rocks |
| रुक्षम् | रुक्ष | harsh |
| सलिलेषु | सलिल (७.३) | upon the water |
| चण्डम् | चण्ड | fierce |
| संगीतवीणाः | संगीत–वीणा (१.३) | lutes in a concert |
| इव | इव | like |
| ताड्यमानाः | ताड्यमान (√तड्+णिच्+शानच्), १.३ | being played |
| तालानुसारेण | ताल–अनुसार (३.१) | in rhythmic measure |
| पतन्ति | पतन्ति (√पत् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | fall |
| धाराः | धारा (१.३) | the streams |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ता | ली | षु | ता | रं | वि | ट | पे | षु | म | न्द्रं |
| शि | ला | सु | रु | क्षं | स | लि | ले | षु | च | ण्डम् |
| सं | गी | त | वी | णा | इ | व | ता | ड्य | मा | ना |
| स्ता | ला | नु | सा | रे | ण | प | त | न्ति | धा | राः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.