विद्युद्भिर्ज्वलतीव संविहसतीवोच्चैर्बलाकाशतै-
र्माहेन्द्रेण विवल्गतीव धनुषा धाराशरोद्गारिणा ।
विस्पष्टाशनिनिस्वनेन रसतीवाघूर्णतीवानिलै-
र्नीलैःसान्द्रमिवाहिभिर्जलधरैर्धूपायतीवाम्बरम् ॥
विद्युद्भिर्ज्वलतीव संविहसतीवोच्चैर्बलाकाशतै-
र्माहेन्द्रेण विवल्गतीव धनुषा धाराशरोद्गारिणा ।
विस्पष्टाशनिनिस्वनेन रसतीवाघूर्णतीवानिलै-
र्नीलैःसान्द्रमिवाहिभिर्जलधरैर्धूपायतीवाम्बरम् ॥
र्माहेन्द्रेण विवल्गतीव धनुषा धाराशरोद्गारिणा ।
विस्पष्टाशनिनिस्वनेन रसतीवाघूर्णतीवानिलै-
र्नीलैःसान्द्रमिवाहिभिर्जलधरैर्धूपायतीवाम्बरम् ॥
अन्वयः
AI
अम्बरं विद्युद्भिः ज्वलति इव बलाका-शतैः उच्चैः संविहसति इव धारा-शर-उद्गारिणा माहेन्द्रेण धनुषा विवल्गति इव विस्पष्ट-अशनि-निस्वनेन रसति इव अनिलैः आघूर्णति इव नीलैः अहिभिः इव सान्द्रैः जलधरैः धूपायति इव ।
Summary
AI
The sky seems to burn with lightning, laugh with white cranes, and dance with Indra's bow discharging arrows of rain. It roars with thunder, whirls in the wind, and smokes with clouds thick as black serpents.
सारांश
AI
आकाश बिजली से जलता हुआ, बगुलों से हंसता हुआ और इन्द्रधनुष से खेलता हुआ जान पड़ता है। गर्जना और काले मेघों से ऐसा लगता है मानो गगन धूमिल हो रहा हो।
पदच्छेदः
AI
| विद्युद्भिः | विद्युत् (३.३) | with lightning |
| ज्वलति | ज्वलति (√ज्वल् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | burns |
| इव | इव | as if |
| संविहसति | संविहसति (सम्+वि√हस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | laughs aloud |
| इव | इव | as if |
| उच्चैः | उच्चैस् | loudly |
| बलाकाशतैः | बलाका–शत (३.३) | with hundreds of cranes |
| माहेन्द्रेण | माहेन्द्र (३.१) | of Indra |
| विवल्गति | विवल्गति (वि√वल्ग् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | dances |
| इव | इव | as if |
| धनुषा | धनुस् (३.१) | with the bow |
| धाराशरोद्गारिणा | धारा–शर–उद्गारिन् (३.१) | which discharges arrows of rain |
| विस्पष्टाशनिनिस्वनेन | विस्पष्ट–अशनि–निस्वन (३.१) | with the clear sound of thunder |
| रसति | रसति (√रस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | roars |
| इव | इव | as if |
| आघूर्णति | आघूर्णति (आ√घूर्ण् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | whirls |
| इव | इव | as if |
| अनिलैः | अनिल (३.३) | by the winds |
| नीलैः | नील (३.३) | with dark |
| सान्द्रैः | सान्द्र (३.३) | with thick |
| इव | इव | as if |
| अहिभिः | अहि (३.३) | with serpents |
| जलधरैः | जल–धर (√धृ+अच्, ३.३) | with clouds |
| धूपायति | धूपायति (√धूपाय कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | smokes |
| इव | इव | as if |
| अम्बरम् | अम्बर (१.१) | the sky |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वि | द्यु | द्भि | र्ज्व | ल | ती | व | सं | वि | ह | स | ती | वो | च्चै | र्ब | ला | का | श | तै |
| र्मा | हे | न्द्रे | ण | वि | व | ल्ग | ती | व | ध | नु | षा | धा | रा | श | रो | द्गा | रि | णा |
| वि | स्प | ष्टा | श | नि | नि | स्व | ने | न | र | स | ती | वा | घू | र्ण | ती | वा | नि | लै |
| र्नी | लैः | सा | न्द्र | मि | वा | हि | भि | र्ज | ल | ध | रै | र्धू | पा | य | ती | वा | म्ब | रम् |
| म | स | ज | स | त | त | ग | ||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.