गता नाशं तारा उपकृतमसाधाविव जने वियुक्ताः कान्तेन स्त्रिय इव न राजन्ति ककुभः ।
प्रकामान्तस्तप्तं त्रिदशपतिशस्त्रस्य शिखिना ।
द्रवीभूतं मन्ये पतति जलरूपेण गगनम् ॥
गता नाशं तारा उपकृतमसाधाविव जने वियुक्ताः कान्तेन स्त्रिय इव न राजन्ति ककुभः ।
प्रकामान्तस्तप्तं त्रिदशपतिशस्त्रस्य शिखिना ।
द्रवीभूतं मन्ये पतति जलरूपेण गगनम् ॥
प्रकामान्तस्तप्तं त्रिदशपतिशस्त्रस्य शिखिना ।
द्रवीभूतं मन्ये पतति जलरूपेण गगनम् ॥
अन्वयः
AI
असाधौ जने उपकृतम् इव ताराः नाशं गताः। कान्तेन वियुक्ताः स्त्रियः इव ककुभः न राजन्ति। त्रिदश-पति-शस्त्रस्य शिखिना अन्तः-तप्तं द्रवी-भूतं गगनं जल-रूपेण पतति (इति) मन्ये ।
Summary
AI
Stars vanish like favors done for the wicked, and directions lose their luster like women separated from lovers. It seems the sky, scorched by Indra's thunderbolt, has melted and is now falling in the form of water.
सारांश
AI
तारे दुष्टों को दिए उपकार की भांति लुप्त हो गए हैं और दिशाएं विरहिणी स्त्रियों सी मलिन हैं। मानो वज्र की अग्नि से पिघलकर आकाश ही जल बन गिर रहा हो।
पदच्छेदः
AI
| गताः | गत (√गम्+क्त, १.३) | have gone |
| नाशम् | नाश (२.१) | to destruction |
| ताराः | तारा (१.३) | the stars |
| उपकृतम् | उपकृत (उप√कृ+क्त, १.१) | a favor done |
| असाधौ | असाधु (७.१) | to a wicked person |
| इव | इव | like |
| जने | जन (७.१) | to a person |
| वियुक्ताः | वियुक्त (वि√युज्+क्त, १.३) | separated |
| कान्तेन | कान्त (३.१) | from the beloved |
| स्त्रियः | स्त्री (१.३) | women |
| इव | इव | like |
| न | न | do not |
| राजन्ति | राजन्ति (√राज् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | shine |
| ककुभः | ककुभ् (१.३) | the quarters |
| प्रकामम् | प्रकामम् | greatly |
| अन्तः | अन्तर् | within |
| तप्तम् | तप्त (√तप्+क्त, १.१) | scorched |
| त्रिदशपतिशस्त्रस्य | त्रिदश–पति–शस्त्र (६.१) | of the weapon of the lord of gods (Indra) |
| शिखिना | शिखिन् (३.१) | by the fire |
| द्रवीभूतम् | द्रवीभूत (द्रवी√भू+क्त), १.१ | melted |
| मन्ये | मन्ये (√मन् कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.) | I think |
| पतति | पतति (√पत् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | falls |
| जलरूपेण | जल–रूप (३.१) | in the form of water |
| गगनम् | गगन (१.१) | the sky |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.