एह्येहीति शिखण्डिनां पटुतरं केकाभिराक्रन्दितः ।
प्रोड्डीयेव बलाकया सरभसं सोत्कण्ठमालिङ्गितः ।
हंसैरुज्झितपङ्कजैरतितरां सोद्वेगमुद्वीक्षितः कुर्वन्नञ्जनमेचका इव दिशो मेघः समुत्तिष्ठति ॥
एह्येहीति शिखण्डिनां पटुतरं केकाभिराक्रन्दितः ।
प्रोड्डीयेव बलाकया सरभसं सोत्कण्ठमालिङ्गितः ।
हंसैरुज्झितपङ्कजैरतितरां सोद्वेगमुद्वीक्षितः कुर्वन्नञ्जनमेचका इव दिशो मेघः समुत्तिष्ठति ॥
प्रोड्डीयेव बलाकया सरभसं सोत्कण्ठमालिङ्गितः ।
हंसैरुज्झितपङ्कजैरतितरां सोद्वेगमुद्वीक्षितः कुर्वन्नञ्जनमेचका इव दिशो मेघः समुत्तिष्ठति ॥
अन्वयः
AI
'एहि एहि' इति शिखण्डिनां पटुतरं केकाभिः आक्रन्दितः बलाकया सरभसं सोत्कण्ठं प्रोड्डीय इव आलिङ्गितः उज्झित-पङ्कजैः हंसैः अतितरां सोद्वेगम् उद्वीक्षितः (अयं) मेघः दिशः अञ्जन-मेचकाः इव कुर्वन् समुत्तिष्ठति ।
Summary
AI
Called by the sharp cries of peacocks shouting "Come! Come!", embraced by cranes soaring with longing, and watched anxiously by swans abandoning lotuses, the cloud rises, dyeing the quarters dark as collyrium.
सारांश
AI
मोरों की केका और बगुलों के आलिंगन के बीच हंसों द्वारा उपेक्षित मेघ उठ रहे हैं। काजल के समान काले ये बादल सभी दिशाओं को अंधकारमय बना रहे हैं।
पदच्छेदः
AI
| एहि | एहि (आ√इ कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | Come |
| एहि | एहि (आ√इ कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | Come |
| इति | इति | thus |
| शिखण्डिनाम् | शिखण्डिन् (६.३) | of the peacocks |
| पटुतरम् | पटुतरम् | very sharply |
| केकाभिः | केका (३.३) | with cries |
| आक्रन्दितः | आक्रन्दित (आ√क्रन्द्+क्त, १.१) | called out to |
| प्रोड्डीय | प्रोड्डीय (प्र+उद्√डी+ल्यप्) | having flown up |
| इव | इव | as if |
| बलाकया | बलाका (३.१) | by a crane |
| सरभसम् | सरभसम् | impetuously |
| सोत्कण्ठम् | सोत्कण्ठम् | with longing |
| आलिङ्गितः | आलिङ्गित (आ√लिङ्ग्+क्त, १.१) | embraced |
| हंसैः | हंस (३.३) | by swans |
| उज्झितपङ्कजैः | उज्झित (√उज्झ्+क्त)–पङ्कज (३.३) | by whom the lotuses are abandoned |
| अतितराम् | अतितराम् | exceedingly |
| सोद्वेगम् | सोद्वेगम् | anxiously |
| उद्वीक्षितः | उद्वीक्षित (उद्+वि√ईक्ष्+क्त, १.१) | watched |
| कुर्वन् | कुर्वत् (√कृ+शतृ, १.१) | making |
| अञ्जनमेचकाः | अञ्जन–मेचक (२.३) | dark as collyrium |
| इव | इव | as if |
| दिशः | दिश् (२.३) | the quarters |
| मेघः | मेघ (१.१) | the cloud |
| समुत्तिष्ठति | समुत्तिष्ठति (सम्+उद्√स्था कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | rises |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.