महावाताध्मातैर्महिषकुलनीलैर्जलधरै-
श्चलैर्विद्युत्पक्षैर्जलधिभिरिवान्तःप्रचलितैः ।
इयं गन्धोद्दामा नवहरितशष्पाकुरवती
धरा धारापातैर्मणिमयशरैर्भिद्यत इव ॥

अन्वयः AI महा-वात-आध्मातैः महिष-कुल-नीलैः जलधिभिः इव अन्तः-प्रचलितैः चलैः विद्युत्-पक्षैः जलधरैः इयं गन्ध-उद्दामा नव-हरित-शष्प-अङ्कुरवती धरा धारा-पातैः मणि-मय-शरैः भिद्यते इव ।

Summary AI Driven by mighty winds, clouds dark as buffalo herds and winged with flickering lightning appear like surging oceans. The fragrant earth, covered in fresh green sprouts, seems pierced by downpours acting as jeweled arrows.

सारांश AI प्रचंड पवन से प्रेरित और भैंसों जैसे काले बादल उमड़ रहे हैं। वर्षा की धाराओं रूपी मणियों के बाणों से यह सुगन्धित और नवांकुरों वाली पृथ्वी मानो बिंधी जा रही है।

पदच्छेदः AI

महावाताध्मातैः	महा–वात–आध्मात (आ√ध्मा+क्त, ३.३)	by those puffed up by great winds
महिषकुलनीलैः	महिष–कुल–नील (३.३)	by those who are dark like a herd of buffaloes
जलधरैः	जल–धर (√धृ+अच्, ३.३)	by clouds
च	च	and
चलैः	चल (३.३)	by moving (clouds)
विद्युत्पक्षैः	विद्युत्–पक्ष (३.३)	with lightning as wings
जलधिभिः	जलधि (३.३)	by oceans
इव	इव	like
अन्तःप्रचलितैः	अन्तर्–प्रचलित (प्र√चल्+क्त, ३.३)	by those agitated within
इयम्	इदम् (१.१)	this
गन्धोद्दामा	गन्ध–उद्दाम (१.१)	exceedingly fragrant
नवहरितशष्पाङ्कुरवती	नव–हरित–शष्प–अङ्कुरवत् (१.१)	possessing fresh green sprouts of grass
धरा	धरा (१.१)	earth
धारापातैः	धारा–पात (३.३)	by the falling of showers
मणिमयशरैः	मणि–मय–शर (३.३)	by jewel-like arrows
भिद्यते	भिद्यते (√भिद् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is pierced
इव	इव	as if

छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
म	हा	वा	ता	ध्मा	तै	र्म	हि	ष	कु	ल	नी	लै	र्ज	ल	ध	रै
श्च	लै	र्वि	द्यु	त्प	क्षै	र्ज	ल	धि	भि	रि	वा	न्तः	प्र	च	लि	तैः
इ	यं	ग	न्धो	द्दा	मा	न	व	ह	रि	त	श	ष्पा	कु	र	व	ती
ध	रा	धा	रा	पा	तै	र्म	णि	म	य	श	रै	र्भि	द्य	त	इ	व
य			म			न			स			भ			ल	ग

Other texts to read

प्रतिज्ञायौगन्धरायणम् भासः

मध्यमव्यायोगः भासः

About

Resources

Connect