पङ्कक्लिन्नमुखाः पिबन्ति सलिलं धाराहता दर्दुराः
कण्ठं मुञ्चति बर्हिणः समदनो नीपः प्रदीपायते ।
संन्यासः कुलदूषणैरिव जनैर्मेघैर्वृतश्चन्द्रमा
विद्युन्नीचकुलोद्गतेव युवतिर्नैकत्र संतिष्ठते ॥
पङ्कक्लिन्नमुखाः पिबन्ति सलिलं धाराहता दर्दुराः
कण्ठं मुञ्चति बर्हिणः समदनो नीपः प्रदीपायते ।
संन्यासः कुलदूषणैरिव जनैर्मेघैर्वृतश्चन्द्रमा
विद्युन्नीचकुलोद्गतेव युवतिर्नैकत्र संतिष्ठते ॥
कण्ठं मुञ्चति बर्हिणः समदनो नीपः प्रदीपायते ।
संन्यासः कुलदूषणैरिव जनैर्मेघैर्वृतश्चन्द्रमा
विद्युन्नीचकुलोद्गतेव युवतिर्नैकत्र संतिष्ठते ॥
अन्वयः
AI
धारा-हताः पङ्क-क्लिन्न-मुखाः दर्दुराः सलिलं पिबन्ति, समदनः बर्हिणः कण्ठं मुञ्चति, नीपः प्रदीपायते, कुल-दूषणैः जनैः संन्यासः इव मेघैः चन्द्रमाः वृतः (अस्ति), नीच-कुल-उद्गता युवतिः इव विद्युत् एकत्र न संतिष्ठते।
Summary
AI
Frogs with mud-stained mouths drink rain, the impassioned peacock cries, and the nīpa flower shines like a lamp. The moon is obscured by clouds like asceticism by those who disgrace their families, and lightning, like a low-born woman, does not stay in one place.
सारांश
AI
मेढक जल पी रहे हैं, मोर कूक रहे हैं और चंद्रमा बादलों से वैसे ही ढका है जैसे बुरे लोगों से कुल; बिजली चंचल स्त्री की तरह एक जगह नहीं टिक रही है।
पदच्छेदः
AI
| पङ्कक्लिन्नमुखाः | पङ्क–क्लिन्न (√क्लिद्+क्त)–मुख (१.३) | with mud-stained mouths |
| पिबन्ति | पिबन्ति (√पा कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | drink |
| सलिलम् | सलिल (२.१) | water |
| धाराहताः | धारा–हत (√हन्+क्त, १.३) | struck by rain |
| दर्दुराः | दर्दुर (१.३) | frogs |
| कण्ठम् | कण्ठ (२.१) | voice |
| मुञ्चति | मुञ्चति (√मुच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | cries |
| बर्हिणः | बर्हिण (१.१) | the peacock |
| समदनः | स–मदन (१.१) | impassioned |
| नीपः | नीप (१.१) | the nīpa flower |
| प्रदीपायते | प्रदीपायते (√प्रदीप +क्यङ् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | shines like a lamp |
| संन्यासः | संन्यास (१.१) | asceticism |
| कुलदूषणैः | कुल–दूषण (३.३) | by those who disgrace their families |
| इव | इव | like |
| जनैः | जन (३.३) | by people |
| मेघैः | मेघ (३.३) | by clouds |
| वृतः | वृत (√वृ+क्त, १.१) | is obscured |
| चन्द्रमाः | चन्द्रमस् (१.१) | the moon |
| विद्युत् | विद्युत् (१.१) | lightning |
| नीचकुलोद्गता | नीच–कुल–उद्गत (१.१) | low-born |
| इव | इव | like |
| युवतिः | युवति (१.१) | a young woman |
| न | न | not |
| एकत्र | एकत्र | in one place |
| संतिष्ठते | संतिष्ठते (सम्√स्था कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | stays |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| प | ङ्क | क्लि | न्न | मु | खाः | पि | ब | न्ति | स | लि | लं | धा | रा | ह | ता | द | र्दु | राः |
| क | ण्ठं | मु | ञ्च | ति | ब | र्हि | णः | स | म | द | नो | नी | पः | प्र | दी | पा | य | ते |
| सं | न्या | सः | कु | ल | दू | ष | णै | रि | व | ज | नै | र्मे | घै | र्वृ | त | श्च | न्द्र | मा |
| वि | द्यु | न्नी | च | कु | लो | द्ग | ते | व | यु | व | ति | र्नै | क | त्र | सं | ति | ष्ठ | ते |
| म | स | ज | स | त | त | ग | ||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.