आलोकितं गृहशिखण्डिभिरुत्कलापै-
र्हंसैर्यियासुभिरपाकृतमुन्मनस्कः ।
आकालिकं सपदि दुर्दिनमन्तरीक्ष-
मुत्कण्ठितस्य हृदयं च समं रुणद्धि ॥
आलोकितं गृहशिखण्डिभिरुत्कलापै-
र्हंसैर्यियासुभिरपाकृतमुन्मनस्कः ।
आकालिकं सपदि दुर्दिनमन्तरीक्ष-
मुत्कण्ठितस्य हृदयं च समं रुणद्धि ॥
र्हंसैर्यियासुभिरपाकृतमुन्मनस्कः ।
आकालिकं सपदि दुर्दिनमन्तरीक्ष-
मुत्कण्ठितस्य हृदयं च समं रुणद्धि ॥
अन्वयः
AI
उत्कलापैः गृह-शिखण्डिभिः आलोकितम्, यियासुभिः हंसैः उन्मनस्कः (सन्) अपाकृतम्, (एतत्) आकालिकं दुर्दिनं सपदि अन्तरीक्षम् उत्कण्ठितस्य (मम) हृदयं च समं रुणद्धि।
Summary
AI
Gazed upon by domestic peacocks with tails outspread and abandoned by swans eager to depart, this untimely rainy weather suddenly obstructs both the sky and the heart of one filled with longing.
सारांश
AI
पंख फैलाए मोरों और जाने को उत्सुक हंसों द्वारा देखे गए इस असामयिक अंधकार ने आकाश और उत्कंठित व्यक्ति के हृदय को एक साथ घेर लिया है।
पदच्छेदः
AI
| आलोकितम् | आलोकित (आ√लोक्+क्त, २.१) | gazed upon |
| गृहशिखण्डिभिः | गृह–शिखण्डिन् (३.३) | by domestic peacocks |
| उत्कलापैः | उद्–कलाप (३.३) | with tails outspread |
| हंसैः | हंस (३.३) | by swans |
| यियासुभिः | यियासु (√या+सन्+उ, ३.३) | eager to depart |
| अपाकृतम् | अपाकृत (अप+आ√कृ+क्त, २.१) | abandoned |
| उन्मनस्कः | उद्–मनस्क (१.१) | anxious |
| आकालिकम् | आकालिक (२.१) | untimely |
| सपदि | सपदि | suddenly |
| दुर्दिनम् | दुर्दिन (२.१) | rainy weather |
| अन्तरीक्षम् | अन्तरीक्ष (२.१) | the sky |
| उत्कण्ठितस्य | उत्कण्ठित (उद्√कण्ठ्+क्त, ६.१) | of one filled with longing |
| हृदयम् | हृदय (२.१) | the heart |
| च | च | and |
| समम् | सम | at the same time |
| रुणद्धि | रुणद्धि (√रुध् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | obstructs |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आ | लो | कि | तं | गृ | ह | शि | ख | ण्डि | भि | रु | त्क | ला | पै |
| र्हं | सै | र्यि | या | सु | भि | र | पा | कृ | त | मु | न्म | न | स्कः |
| आ | का | लि | कं | स | प | दि | दु | र्दि | न | म | न्त | री | क्ष |
| मु | त्क | ण्ठि | त | स्य | हृ | द | यं | च | स | मं | रु | ण | द्धि |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.