त्वत्स्नेहबद्धहृदयो हि करोम्यकार्ये
सद्वृत्तपूर्वपुरुषेऽपि कुले प्रसूतः ।
रक्षासि मन्मथविपन्नगुणोऽपि मानं
मित्रं च मां व्यपदिशस्यपरं च यासि ॥

अन्वयः AI सत्-वृत्त-पूर्व-पुरुषे अपि कुले प्रसूतः (अहं) हि त्वत्-स्नेह-बद्ध-हृदयः अकार्यं करोमि । (त्वं) मन्मथ-विपन्न-गुणः अपि मानं रक्षासि, मां मित्रं च व्यपदिशसि, अपरं च यासि ।

Summary AI Born into a family of virtuous ancestors, I commit this misdeed because my heart is bound by love for you. O honorable one, though your virtues are impaired by Manmatha, you preserve your dignity, call me a friend, and yet go to another.

सारांश AI तुम्हारे प्रेम में बँधकर कुलीन होने पर भी मैंने यह अनुचित कार्य किया। कामवश अपने गुण खोकर भी मैं तुम्हें पाना चाहता हूँ, और तुम मुझे मित्र कहकर किसी और के पास जाना चाहती हो।

पदच्छेदः AI

त्वत्स्नेहबद्धहृदयः	त्वत्–स्नेह–बद्ध (√बन्ध्+क्त)–हृदय (१.१)	one whose heart is bound by love for you
हि	हि	indeed
करोमि	करोमि (√कृ कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.)	I do
अकार्यम्	अकार्य (२.१)	a wrong deed
सद्वृत्तपूर्वपुरुषे	सत्–वृत्त (√वृत्+क्त)–पूर्व–पुरुष (७.१)	of virtuous ancestors
अपि	अपि	even
कुले	कुल (७.१)	in a family
प्रसूतः	प्रसूत (प्र√सू+क्त, १.१)	born
रक्षसि	रक्षसि (√रक्ष् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you protect
मन्मथविपन्नगुणः	मन्मथ–विपन्न (वि√पद्+क्त)–गुण (१.१)	one whose virtues are impaired by Manmatha
अपि	अपि	although
मानम्	मान (२.१)	honor
मित्रम्	मित्र (२.१)	a friend
च	च	and
माम्	अस्मद् (२.१)	me
व्यपदिशसि	व्यपदिशसि (वि+अप√दिश् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you call
अपरम्	अपर (२.१)	another
च	च	and
यासि	यासि (√या कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you go

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
त्व	त्स्ने	ह	ब	द्ध	हृ	द	यो	हि	क	रो	म्य	का	र्ये
स	द्वृ	त्त	पू	र्व	पु	रु	षे	ऽपि	कु	ले	प्र	सू	तः
र	क्षा	सि	म	न्म	थ	वि	प	न्न	गु	णो	ऽपि	मा	नं
मि	त्रं	च	मां	व्य	प	दि	श	स्य	प	रं	च	या	सि
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

प्रतिज्ञायौगन्धरायणम् भासः

मध्यमव्यायोगः भासः

About

Resources

Connect