मदनमपि गुणैर्विशेषयन्ती
रतिरिय मूर्तिमती विभाति येयम् ।
मम हृदयमनङ्गवह्नितप्तं
भृशमिव चन्दनशीतलं करोति ॥
मदनमपि गुणैर्विशेषयन्ती
रतिरिय मूर्तिमती विभाति येयम् ।
मम हृदयमनङ्गवह्नितप्तं
भृशमिव चन्दनशीतलं करोति ॥
रतिरिय मूर्तिमती विभाति येयम् ।
मम हृदयमनङ्गवह्नितप्तं
भृशमिव चन्दनशीतलं करोति ॥
अन्वयः
AI
या इयं मूर्ति-मती रतिः इव गुणैः मदनम् अपि विशेषयन्ती विभाति, (सा) अनङ्ग-वह्नि-तप्तं मम हृदयम् भृशं चन्दन-शीतलं करोति इव ।
Summary
AI
She who shines like the goddess Rati incarnate, excelling even Madana in her virtues, makes my heart, scorched by the fire of the bodiless god Kāma, feel as intensely cool as sandalwood paste.
सारांश
AI
अपने गुणों से कामदेव को भी पीछे छोड़ती हुई यह मदनिका साक्षात् रति के समान है, जो कामग्नि से तप्त मेरे हृदय को चन्दन के समान शीतलता प्रदान कर रही है।
पदच्छेदः
AI
| मदनम् | मदन (२.१) | Madana (the god of love) |
| अपि | अपि | even |
| गुणैः | गुण (३.३) | by her virtues |
| विशेषयन्ती | विशेषयत् (वि√शिष्+णिच्+शतृ+ङीप्, १.१) | surpassing |
| रतिः | रति (१.१) | Rati (goddess of love) |
| इयम् | इदम् (१.१) | this one |
| मूर्तिमती | मूर्तिमत् (१.१) | incarnate |
| विभाति | विभाति (वि√भा कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | shines |
| या | यद् (१.१) | she who |
| इयम् | इदम् (१.१) | this one |
| मम | अस्मद् (६.१) | my |
| हृदयम् | हृदय (२.१) | heart |
| अनङ्गवह्नितप्तम् | अनङ्ग–वह्नि–तप्त (√तप्+क्त, २.१) | scorched by the fire of the bodiless one (Kama) |
| भृशम् | भृश (२.१) | intensely |
| इव | इव | as if |
| चन्दनशीतलम् | चन्दन–शीतल (२.१) | cool as sandalwood |
| करोति | करोति (√कृ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | makes |
छन्दः
पुष्पिताग्रा []
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| म | द | न | म | पि | गु | णै | र्वि | शे | ष | य | न्ती | |
| र | ति | रि | य | मू | र्ति | म | ती | वि | भा | ति | ये | यम् |
| म | म | हृ | द | य | म | न | ङ्ग | व | ह्नि | त | प्तं | |
| भृ | श | मि | व | च | न्द | न | शी | त | लं | क | रो | ति |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.