गुणप्रवालं विनयप्रशाखं
विश्रम्भमूलं महनीयपुष्पम् ।
तं साधुवृक्षं स्वगुणः फलाढ्यं
सुहृद्विहङ्गाः सुखमाश्रयन्ति ॥
गुणप्रवालं विनयप्रशाखं
विश्रम्भमूलं महनीयपुष्पम् ।
तं साधुवृक्षं स्वगुणः फलाढ्यं
सुहृद्विहङ्गाः सुखमाश्रयन्ति ॥
विश्रम्भमूलं महनीयपुष्पम् ।
तं साधुवृक्षं स्वगुणः फलाढ्यं
सुहृद्विहङ्गाः सुखमाश्रयन्ति ॥
अन्वयः
AI
गुण-प्रवालं विनय-प्रशाखं विश्रम्भ-मूलं महनीय-पुष्पं स्व-गुणैः फल-आढ्यं तं साधु-वृक्षं सुहृद्-विहङ्गाः सुखम् आश्रयन्ति ।
Summary
AI
Friendly birds comfortably take shelter in that tree of the virtuous, which has merits as its sprouts, humility as its branches, trust as its root, greatness as its flowers, and is rich in fruit through its own qualities.
सारांश
AI
जिसके गुणों की कोपलें, विनय की शाखाएँ, विश्वास की जड़ें और आदर के पुष्प हैं, उस सद्गुणों से फलित सज्जन रूपी वृक्ष का मित्र रूपी पक्षी सुखपूर्वक आश्रय लेते हैं।
पदच्छेदः
AI
| गुणप्रवालम् | गुण–प्रवाल (२.१) | the one with virtues as sprouts |
| विनयप्रशाखम् | विनय–प्रशाखा (२.१) | with humility as its branches |
| विश्रम्भमूलम् | विश्रम्भ (वि√श्रम्भ्+घञ्)–मूल (२.१) | with trust as its root |
| महनीयपुष्पम् | महनीय (√मह्+अनीयर्)–पुष्प (२.१) | with greatness as its flowers |
| तम् | तद् (२.१) | that |
| साधुवृक्षम् | साधु–वृक्ष (२.१) | tree of a virtuous person |
| स्वगुणैः | स्व–गुण (३.३) | by its own qualities |
| फलाढ्यम् | फल–आढ्य (२.१) | rich with fruit |
| सुहृद्विहङ्गाः | सुहृद्–विहङ्ग (१.३) | friendly birds |
| सुखम् | सुख (२.१) | comfortably |
| आश्रयन्ति | आश्रयन्ति (आ√श्रि कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | take shelter |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| गु | ण | प्र | वा | लं | वि | न | य | प्र | शा | खं |
| वि | श्र | म्भ | मू | लं | म | ह | नी | य | पु | ष्पम् |
| तं | सा | धु | वृ | क्षं | स्व | गु | णः | फ | ला | ढ्यं |
| सु | हृ | द्वि | ह | ङ्गाः | सु | ख | मा | श्र | य | न्ति |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.