गुणेषु यत्नः पुरुषेण कार्यो
न किंचिदप्राप्यतमं गुणानाम् ।
गुणप्रकर्षादुडुपेन शंभो-
रलङ्घ्यमुल्लङ्घितमुत्तमाङ्गम् ॥

अन्वयः AI पुरुषेण गुणेषु यत्नः कार्यः, गुणानां किञ्चित् अपि अप्राप्य-तमं न (अस्ति), गुण-प्रकर्षात् उडुपेन शम्भोः अलङ्घ्यम् उत्तमाङ्गम् उल्लङ्घितम् ।

Summary AI A man should exert effort in virtues, for nothing is unattainable through them. Due to the excellence of its qualities, the crescent moon reached the unattainable head of Lord Śambhu.

सारांश AI मनुष्य को गुणों के लिए प्रयत्न करना चाहिए क्योंकि गुणों के लिए कुछ भी अप्राप्य नहीं है। गुणों की श्रेष्ठता के कारण ही चंद्रमा ने शिव के अलंघनीय मस्तक को प्राप्त कर लिया।

पदच्छेदः AI

गुणेषु	गुण (७.३)	in virtues
यत्नः	यत्न (१.१)	effort
पुरुषेण	पुरुष (३.१)	by a man
कार्यः	कार्य (√कृ+ण्यत्, १.१)	should be made
न	न	not
किञ्चित्	किञ्चित्	anything
अप्राप्यतमम्	अ–प्राप्यतम (प्र√आप्+ण्यत्+तमप्), १.१	most unattainable
गुणानाम्	गुण (६.३)	for virtues
गुणप्रकर्षात्	गुण–प्रकर्ष (प्र√कृष्+घञ्, ५.१)	due to the excellence of qualities
उडुपेन	उडु–पा (३.१)	by the moon
शम्भोः	शम्भु (६.१)	of Śambhu
अलङ्घ्यम्	अ–लङ्घ्य (√लङ्घ्+यत्, १.१)	unattainable
उल्लङ्घितम्	उल्लङ्घित (उद्√लङ्घ्+क्त, १.१)	was reached/transgressed
उत्तमाङ्गम्	उत्तम–अङ्ग (१.१)	the head

छन्दः उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
गु	णे	षु	य	त्नः	पु	रु	षे	ण	का	र्यो
न	किं	चि	द	प्रा	प्य	त	मं	गु	णा	नाम्
गु	ण	प्र	क	र्षा	दु	डु	पे	न	शं	भो
र	ल	ङ्घ्य	मु	ल्ल	ङ्घि	त	मु	त्त	मा	ङ्गम्
ज			त			ज			ग	ग

Other texts to read

प्रतिमानाटकम् भासः

स्वप्नवासवदत्तम् भासः

About

Resources

Connect