एता हसन्ति च रुदन्ति च वित्तहेतो-
र्विश्वासयन्ति पुरुषं न तु विश्वसन्ति ।
तस्मान्नरेण कुलशीलसमन्वितेन
वेश्याः श्मशानसुमना इव वर्जनीयाः ॥

अन्वयः AI एताः वित्त-हेतोः हसन्ति च रुदन्ति च, पुरुषं विश्वासयन्ति, तु न विश्वसन्ति । तस्मात् कुल-शील-समन्विटेन नरेण वेश्याः श्मशान-सुमनाः इव वर्जनीयाः ।

Summary AI These women laugh and weep for the sake of money; they inspire trust in a man but never trust him themselves. Therefore, a man of good family and character should avoid courtesans like flowers growing in a cemetery.

सारांश AI ये वेश्याएं धन के लिए हँसती और रोती हैं, वे पुरुष को विश्वास दिलाती हैं पर स्वयं किसी का विश्वास नहीं करतीं; अतः कुलीन पुरुष को श्मशान के फूलों की तरह इनका त्याग करना चाहिए।

पदच्छेदः AI

एताः	एतद् (१.३)	these (women)
हसन्ति	हसन्ति (√हस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	laugh
च	च	and
रुदन्ति	रुदन्ति (√रुद् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	weep
च	च	and
वित्तहेतोः	वित्त–हेतु (५.१)	for the sake of money
विश्वासयन्ति	विश्वासयन्ति (वि√श्वस् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	they make (a man) trust
पुरुषम्	पुरुष (२.१)	a man
न	न	not
तु	तु	but
विश्वसन्ति	विश्वसन्ति (वि√श्वस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	they trust
तस्मात्	तद् (५.१)	therefore
नरेण	नर (३.१)	by a man
कुलशीलसमन्वितेन	कुल–शील–समन्वित (सम्+अनु√इ+क्त, ३.१)	endowed with good family and character
वेश्याः	वेश्या (१.३)	courtesans
श्मशानसुमनाः	श्मशान–सुमनस् (१.३)	flowers in a cemetery
इव	इव	like
वर्जनीयाः	वर्जनीय (√वृज्+अनीयर्, १.३)	are to be avoided

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
ए	ता	ह	स	न्ति	च	रु	द	न्ति	च	वि	त्त	हे	तो
र्वि	श्वा	स	य	न्ति	पु	रु	षं	न	तु	वि	श्व	स	न्ति
त	स्मा	न्न	रे	ण	कु	ल	शी	ल	स	म	न्वि	ते	न
वे	श्याः	श्म	शा	न	सु	म	ना	इ	व	व	र्ज	नी	याः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

अभिज्ञानशाकुन्तलम् कालिदासः

ऊरुभङ्गम् भासः

About

Resources

Connect