दत्त्वा निशायां वचनीयदोषं
निद्रां च जित्वा नृपतेश्च रक्ष्यान् ।
स एष सूर्योदयमन्दरश्मिः
क्षपाक्षयाच्चन्द्र इवास्मि जातः ॥
दत्त्वा निशायां वचनीयदोषं
निद्रां च जित्वा नृपतेश्च रक्ष्यान् ।
स एष सूर्योदयमन्दरश्मिः
क्षपाक्षयाच्चन्द्र इवास्मि जातः ॥
निद्रां च जित्वा नृपतेश्च रक्ष्यान् ।
स एष सूर्योदयमन्दरश्मिः
क्षपाक्षयाच्चन्द्र इवास्मि जातः ॥
अन्वयः
AI
(अहं) निशायां वचनीय-दोषं दत्त्वा निद्रां च जित्वा नृपतेः रक्ष्यान् च (जित्वा) क्षपा-क्षयात् मन्द-रश्मिः सूर्य-उदय-चन्द्रः इव सः एषः जातः अस्मि ।
Summary
AI
Having incurred the blame of reproach during the night, and having overcome sleep and the king's guards, I have become like the moon with fading rays at sunrise at the end of the night.
सारांश
AI
रात में निंदा का पात्र बनकर और निद्रा तथा राजा के रक्षकों को जीतकर, मैं रात्रि की समाप्ति पर मंद किरणों वाले चंद्रमा के समान कांतिहीन हो गया हूँ।
पदच्छेदः
AI
| दत्त्वा | दत्त्वा (√दा+क्त्वा) | having given/incurred |
| निशायाम् | निशा (७.१) | in the night |
| वचनीयदोषम् | वचनीय (√वच्+अनीयर्)–दोष (२.१) | the blame of reproach |
| निद्राम् | निद्रा (२.१) | sleep |
| च | च | and |
| जित्वा | जित्वा (√जि+क्त्वा) | having conquered |
| नृपतेः | नृपति (६.१) | of the king |
| च | च | and |
| रक्ष्यान् | रक्ष्य (√रक्ष्+ण्यत्, २.३) | the guards (those to be protected) |
| सः | तद् (१.१) | that |
| एषः | एतद् (१.१) | this (I) |
| सूर्योदयमन्दरश्मिः | सूर्य–उदय (उद्√इ+अच्)–मन्द–रश्मि (१.१) | one whose rays are faint at sunrise |
| क्षपाक्षयात् | क्षपा–क्षय (√क्षि+अच्, ५.१) | from the end of the night |
| चन्द्रः | चन्द्र (१.१) | the moon |
| इव | इव | like |
| अस्मि | अस्मि (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | I am |
| जातः | जात (√जन्+क्त, १.१) | become |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| द | त्त्वा | नि | शा | यां | व | च | नी | य | दो | षं |
| नि | द्रां | च | जि | त्वा | नृ | प | ते | श्च | र | क्ष्यान् |
| स | ए | ष | सू | र्यो | द | य | म | न्द | र | श्मिः |
| क्ष | पा | क्ष | या | च्च | न्द्र | इ | वा | स्मि | जा | तः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.