कृत्वा शरीरपरिणाहसुखप्रवेशं
शिक्षाबलेन च बलेन च कर्ममार्गम् ।
गच्छामि भूमिपरिसर्पणधृष्टपार्श्वो
निर्मुच्यमान इव जीर्णतनुर्भुजङ्गः ॥

अन्वयः AI शरीर-परिणाह-सुख-प्रवेशम् कर्म-मार्गम् शिक्षा-बलेन च बलेन च कृत्वा, भूमि-परिसर्पण-धृष्ट-पार्श्वः (अहम्) निर्मुच्यमानः जीर्ण-तनुः भुजङ्गः इव गच्छामि।

Summary AI Having created an opening in the wall large enough for my body to enter easily, using both skill and strength, I crawl through with my sides rubbing against the ground, like a serpent sloughing off its old skin.

सारांश AI अपने कौशल और शक्ति से प्रवेश के योग्य मार्ग बनाकर, मैं ज़मीन पर रेंगते हुए घर में वैसे ही प्रवेश कर रहा हूँ जैसे पुरानी केंचुली को छोड़ता हुआ सांप बिल में जाता है।

पदच्छेदः AI

कृत्वा	कृत्वा (√कृ+क्त्वा)	having made
शरीरपरिणाहसुखप्रवेशम्	शरीर–परिणाह–सुख–प्रवेश	an entry easy for the body's size
शिक्षाबलेन	शिक्षा–बल (३.१)	by the force of skill
च	च	and
बलेन	बल (३.१)	by the force (of strength)
च	च	and
कर्ममार्गम्	कर्मन्–मार्ग (२.१)	a path for the work
गच्छामि	गच्छामि (√गम् कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.)	I go
भूमिपरिसर्पणधृष्टपार्श्वः	भूमि–परिसर्पण–धृष्ट–पार्श्व (१.१)	with sides rubbed by crawling on the ground
निर्मुच्यमानः	निर्मुच्यमान (निर्√मुच्+शानच्), १.१	being sloughed off
इव	इव	like
जीर्णतनुः	जीर्ण–तनु (१.१)	with an old body
भुजङ्गः	भुजङ्ग (१.१)	a serpent

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
कृ	त्वा	श	री	र	प	रि	णा	ह	सु	ख	प्र	वे	शं
शि	क्षा	ब	ले	न	च	ब	ले	न	च	क	र्म	मा	र्गम्
ग	च्छा	मि	भू	मि	प	रि	स	र्प	ण	धृ	ष्ट	पा	र्श्वो
नि	र्मु	च्य	मा	न	इ	व	जी	र्ण	त	नु	र्भु	ज	ङ्गः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

प्रतिज्ञायौगन्धरायणम् भासः

उत्तररामचरितम् भवभूतिः

About

Resources

Connect