इयं हि निद्रा नयनावलम्बिनी
ललाटदेशादुपसर्पतीव माम् ।
अदृश्यरूपा चपला जरेव या
मनुष्यसत्त्वं परिभूय वर्धते ॥

अन्वयः AI इयम् हि नयन-अवलम्बिनी निद्रा ललाट-देशात् उपसर्पति इव। अदृश्य-रूपा चपला जरा इव या मनुष्य-सत्त्वम् परिभूय वर्धते, (सा) माम् (बाधते)।
Summary AI This sleep, clinging to my eyes, seems to creep down from the forehead. Like invisible, fickle old age that grows by overpowering a human's strength, it now overcomes me.
सारांश AI यह अदृश्य और चंचल निद्रा बुढ़ापे की तरह मेरे शरीर पर अधिकार कर रही है और आँखों के रास्ते माथे पर चढ़ती जा रही है, जो मनुष्य के बल को हर लेती है।
पदच्छेदः AI
इयम्इदम् (१.१) this
हिहि indeed
निद्रानिद्रा (१.१) sleep
नयनावलम्बिनीनयन–अवलम्बिन् clinging to the eyes
ललाटदेशात्ललाट–देश (५.१) from the forehead
उपसर्पतिउपसर्पति (उप√सृप् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) creeps down
इवइव as if
माम्अस्मद् (२.१) me
अदृश्यरूपाअदृश्य–रूपा (१.१) of invisible form
चपलाचपला (१.१) fickle
जराजरा (१.१) old age
इवइव like
यायद् (१.१) which
मनुष्यसत्त्वम्मनुष्य–सत्त्व (२.१) a human's strength
परिभूयपरिभूय (परि√भू+ल्यप्) having overpowered
वर्धतेवर्धते (√वृध् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) grows
छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२
इ यं हि नि द्रा न य ना व ल म्बि नी
ल ला ट दे शा दु प स र्प ती व माम्
अ दृ श्य रू पा च प ला ज रे व या
म नु ष्य स त्त्वं प रि भू य व र्ध ते
ज त ज र
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.