वैदश्येन कृती भवेन्मम गृहे व्यापारमभ्यस्यता
नासौ वेदितवान् धनैर्विरहितं विस्त्रब्धसुप्तं जनम् ।
दृष्ट्वा प्रा्ङ्महतीं निवासरचनामस्माकमाशान्वितः
संधिच्छेदनखिन्न एव सुचिरं पश्चान्निराशो गतः ॥
वैदश्येन कृती भवेन्मम गृहे व्यापारमभ्यस्यता
नासौ वेदितवान् धनैर्विरहितं विस्त्रब्धसुप्तं जनम् ।
दृष्ट्वा प्रा्ङ्महतीं निवासरचनामस्माकमाशान्वितः
संधिच्छेदनखिन्न एव सुचिरं पश्चान्निराशो गतः ॥
नासौ वेदितवान् धनैर्विरहितं विस्त्रब्धसुप्तं जनम् ।
दृष्ट्वा प्रा्ङ्महतीं निवासरचनामस्माकमाशान्वितः
संधिच्छेदनखिन्न एव सुचिरं पश्चान्निराशो गतः ॥
अन्वयः
AI
मम गृहे व्यापारम् अभ्यस्यता (तेन) वैदश्येन कृती भवेत्, असौ धनैः विरहितं विस्त्रब्ध-सुप्तं जनं न वेदितवान् । प्राक् अस्माकं महतीं निवास-रचनाम् दृष्ट्वा आशा-अन्वितः (सन्) सुचिरं संधि-च्छेदन-खिन्नः एव पश्चात् निराशः गतः ॥
Summary
AI
By practicing his craft in my house, he might have become skilled in cleverness, yet he did not realize the people were sleeping trustfully while devoid of wealth. Seeing the grand architecture of our residence first, he was filled with hope, but after the long exertion of making the breach, he finally left disappointed.
सारांश
AI
मेरे घर में चोरी का अभ्यास करने वाला वह चोर अपनी कला में तो चतुर था, किंतु वह यह नहीं जान पाया कि यहाँ के लोग निर्धन होकर निश्चिंत सो रहे हैं। घर की विशाल बनावट देखकर वह बड़ी आशा के साथ आया था, पर सेंध लगाने के कठिन परिश्रम के बाद अंत में वह निराश होकर ही लौटा।
पदच्छेदः
AI
| वैदश्येन | वैदश्य (३.१) | by this cleverness |
| कृती | कृतिन् (१.१) | skilled |
| भवेत् | भवेत् (√भू कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | he might have become |
| मम | अस्मद् (६.१) | my |
| गृहे | गृह (७.१) | in house |
| व्यापारम् | व्यापार (वि+आ√पृ+घञ्, २.१) | the craft |
| अभ्यस्यता | अभ्यस्यत् (अभि√अस्+शतृ, ३.१) | by him practicing |
| न | न | not |
| असौ | अदस् (१.१) | he |
| वेदितवान् | वेदितवत् (√विद्+क्तवतु, १.१) | realized |
| धनैः | धन (३.३) | of wealth |
| विरहितम् | विरहित (वि√रह्+क्त, २.१) | devoid |
| विस्त्रब्धसुप्तं | विस्रब्ध (वि√स्रम्भ्+क्त)–सुप्त (√स्वप्+क्त, २.१) | trustfully sleeping |
| जनम् | जन (२.१) | the people |
| दृष्ट्वा | दृष्ट्वा (√दृश्+क्त्वा) | having seen |
| प्राक् | प्राच् | at first |
| महतीम् | महत् (२.१) | the great |
| निवासरचनाम् | निवास (नि√वस्+घञ्)–रचना (२.१) | structure of the residence |
| अस्माकम् | अस्मद् (६.३) | our |
| आशान्वितः | आशा–अन्वित (अनु√इ+क्त, १.१) | filled with hope |
| संधिच्छेदनखिन्नः | संधि–छेदन (√छिद्+ल्युट्)–खिन्न (√खिद्+क्त, १.१) | exhausted by making the breach |
| एव | एव | indeed |
| सुचिरम् | सुचिर | for a long time |
| पश्चात् | पश्चात् | afterwards |
| निराशः | निराश (निर्√आशस्), १.१ | disappointed |
| गतः | गत (√गम्+क्त, १.१) | went |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वै | द | श्ये | न | कृ | ती | भ | वे | न्म | म | गृ | हे | व्या | पा | र | म | भ्य | स्य | ता |
| ना | सौ | वे | दि | त | वा | न्ध | नै | र्वि | र | हि | तं | वि | स्त्र | ब्ध | सु | प्तं | ज | नम् |
| दृ | ष्ट्वा | प्रा | ्ङ्म | ह | तीं | नि | वा | स | र | च | ना | म | स्मा | क | मा | शा | न्वि | तः |
| सं | धि | च्छे | द | न | खि | न्न | ए | व | सु | चि | रं | प | श्चा | न्नि | रा | शो | ग | तः |
| म | स | ज | स | त | त | ग | ||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.