अमी हि दृष्ट्वा मदुपेतमेत-
न्मर्त्यं धिगस्त्वित्युपजातबाष्पाः ।
अशक्नुवन्तः परिरक्षितुं मां
स्वर्गं लभस्वेति वदन्ति पौराः ॥
अमी हि दृष्ट्वा मदुपेतमेत-
न्मर्त्यं धिगस्त्वित्युपजातबाष्पाः ।
अशक्नुवन्तः परिरक्षितुं मां
स्वर्गं लभस्वेति वदन्ति पौराः ॥
न्मर्त्यं धिगस्त्वित्युपजातबाष्पाः ।
अशक्नुवन्तः परिरक्षितुं मां
स्वर्गं लभस्वेति वदन्ति पौराः ॥
अन्वयः
AI
अमी हि पौराः मद-उपेतम् एतन् मर्त्यं दृष्ट्वा 'धिक् अस्तु' इति उपजात-बाष्पाः मां परिरक्षितुम् अशक्नुवन्तः 'स्वर्गं लभस्व' इति वदन्ति।
Summary
AI
These citizens, seeing me in this state, cry out in grief and, unable to protect me, shed tears and pray that I attain heaven.
सारांश
AI
नगरवासी मुझे इस दशा में देखकर 'मानव जीवन को धिक्कार है' कह रहे हैं। वे मुझे बचा तो नहीं सकते, इसलिए रोते हुए 'स्वर्ग प्राप्त करो' कह रहे हैं।
पदच्छेदः
AI
| अमी | अदस् (१.३) | These |
| हि | हि | indeed |
| दृष्ट्वा | दृष्ट्वा (√दृश्+क्त्वा) | having seen |
| मदुपेतम् | मद–उपेत (उप√इ+क्त, २.१) | in a state of distress |
| एतत् | एतद् (२.१) | this |
| मर्त्यम् | मर्त्य (२.१) | mortal (me) |
| धिक् | धिक् | Fie! |
| अस्तु | अस्तु (√अस् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | let it be |
| इति | इति | thus |
| उपजातबाष्पाः | उपजात (उप√जन्+क्त)–बाष्प (१.३) | with tears welling up |
| अशक्नुवन्तः | नञ्–शक्नुवत् (√शक्+शतृ, १.३) | being unable |
| परिरक्षितुम् | परिरक्षितुम् (परि√रक्ष्+तुमुन्) | to protect |
| माम् | अस्मद् (२.१) | me |
| स्वर्गम् | स्वर्ग (२.१) | heaven |
| लभस्व | लभस्व (√लभ् कर्तरि लोट् (आत्मने.) म.पु. एक.) | attain |
| इति | इति | thus |
| वदन्ति | वदन्ति (√वद् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | say |
| पौराः | पौर (१.३) | the citizens |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | मी | हि | दृ | ष्ट्वा | म | दु | पे | त | मे | त |
| न्म | र्त्यं | धि | ग | स्त्वि | त्यु | प | जा | त | बा | ष्पाः |
| अ | श | क्नु | व | न्तः | प | रि | र | क्षि | तुं | मां |
| स्व | र्गं | ल | भ | स्वे | ति | व | द | न्ति | पौ | राः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.