लब्धा चारित्र्यशुद्धिश्चरणनिपतितः शत्रुरप्येष मुक्तः
प्रोत्खातारातिमूलः प्रियसुहृदचलामार्यकः शास्ति राजा ।
प्राप्ता भूयः प्रियेयं प्रियसुहृदि भवान्संगतो मे वयस्यो
लभ्यं किं चातिरिक्तं यदपरमधुना प्रार्थयेऽहं भवन्तम् ॥
लब्धा चारित्र्यशुद्धिश्चरणनिपतितः शत्रुरप्येष मुक्तः
प्रोत्खातारातिमूलः प्रियसुहृदचलामार्यकः शास्ति राजा ।
प्राप्ता भूयः प्रियेयं प्रियसुहृदि भवान्संगतो मे वयस्यो
लभ्यं किं चातिरिक्तं यदपरमधुना प्रार्थयेऽहं भवन्तम् ॥
प्रोत्खातारातिमूलः प्रियसुहृदचलामार्यकः शास्ति राजा ।
प्राप्ता भूयः प्रियेयं प्रियसुहृदि भवान्संगतो मे वयस्यो
लभ्यं किं चातिरिक्तं यदपरमधुना प्रार्थयेऽहं भवन्तम् ॥
अन्वयः
AI
चारित्र्य-शुद्धिः लब्धा, चरण-निपतितः एषः शत्रुः अपि मुक्तः, प्रोत्खात-अराति-मूलः राजा प्रिय-सुहृद् आर्यकः अचलाम् शास्ति। इयम् प्रिया भूयः प्राप्ता, प्रिय-सुहृदि वयस्यः भवान् मे सङ्गतः, (अतः) अधुना अन्यत् किम् अतिरिक्तम् लभ्यम् यत् अहम् भवन्तम् प्रार्थये?
Summary
AI
My character's purity is established; even this enemy, fallen at my feet, is released. My dear friend King Āryaka, having uprooted his foes, rules the earth. This beloved is regained, and you, my dear friend, are united with me. What more is there to be gained that I should ask of you?
सारांश
AI
चरित्र की शुद्धि हुई, शरण में आया शत्रु मुक्त हुआ, मित्र आर्यक राजा बना और प्रियतमा पुनः मिल गई; अब मैं और क्या प्रार्थना करूँ?
पदच्छेदः
AI
| लब्धा | लब्ध (√लभ्+क्त, १.१) | is established |
| चारित्र्यशुद्धिः | चारित्र्य–शुद्धि (१.१) | purity of character |
| चरणनिपतितः | चरण–निपतित (१.१) | fallen at the feet |
| शत्रुः | शत्रु (१.१) | enemy |
| अपि | अपि | even |
| एषः | एतद् (१.१) | this |
| मुक्तः | मुक्त (√मुच्+क्त, १.१) | is released |
| प्रोत्खातारातिमूलः | प्रोत्खात–अराति–मूल (१.१) | one who has uprooted his foes |
| प्रियसुहृद् | प्रिय–सुहृद् (१.१) | dear friend |
| अचलाम् | अचला (२.१) | the earth |
| आर्यकः | आर्यक (१.१) | Āryaka |
| शास्ति | शास्ति (√शास् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | rules |
| राजा | राजन् (१.१) | king |
| प्राप्ता | प्राप्त (प्र√आप्+क्त, १.१) | is regained |
| भूयः | भूयस् | again |
| प्रिया | प्रिया (१.१) | beloved |
| इयं | इदम् (१.१) | this |
| प्रियसुहृदि | प्रिय–सुहृद् (७.१) | in a dear friend |
| भवान् | भवत् (१.१) | you |
| संगतः | सङ्गत (सम्√गम्+क्त, १.१) | are united |
| मे | अस्मद् (६.१) | with me |
| वयस्यः | वयस्य (१.१) | friend |
| लभ्यं | लभ्य (√लभ्+यत्, १.१) | to be gained |
| किं | किम् (१.१) | what |
| च | च | and |
| अतिरिक्तं | अतिरिक्त (१.१) | more |
| यत् | यद् (२.१) | that |
| अपरम् | अपर (२.१) | other |
| अधुना | अधुना | now |
| प्रार्थये | प्रार्थये (प्र√अर्थ कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.) | I should ask for |
| अहं | अस्मद् (१.१) | I |
| भवन्तम् | भवत् (२.१) | from you |
छन्दः
स्रग्धरा [२१: मरभनययय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ | २० | २१ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ल | ब्धा | चा | रि | त्र्य | शु | द्धि | श्च | र | ण | नि | प | ति | तः | श | त्रु | र | प्ये | ष | मु | क्तः |
| प्रो | त्खा | ता | रा | ति | मू | लः | प्रि | य | सु | हृ | द | च | ला | मा | र्य | कः | शा | स्ति | रा | जा |
| प्रा | प्ता | भू | यः | प्रि | ये | यं | प्रि | य | सु | हृ | दि | भ | वा | न्सं | ग | तो | मे | व | य | स्यो |
| ल | भ्यं | किं | चा | ति | रि | क्तं | य | द | प | र | म | धु | ना | प्रा | र्थ | ये | ऽहं | भ | व | न्तम् |
| म | र | भ | न | य | य | य | ||||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.