जयति वृषभकेतुर्दक्षयज्ञस्य हन्ता
तदनु जयति मेत्ता षण्मुखः क्रौञ्चशत्रुः ।
तदनु जयति कृत्स्नां शुभ्रकैलासकेतुं
विनिहतवरवैरी चार्यको गां विशालाम् ॥
जयति वृषभकेतुर्दक्षयज्ञस्य हन्ता
तदनु जयति मेत्ता षण्मुखः क्रौञ्चशत्रुः ।
तदनु जयति कृत्स्नां शुभ्रकैलासकेतुं
विनिहतवरवैरी चार्यको गां विशालाम् ॥
तदनु जयति मेत्ता षण्मुखः क्रौञ्चशत्रुः ।
तदनु जयति कृत्स्नां शुभ्रकैलासकेतुं
विनिहतवरवैरी चार्यको गां विशालाम् ॥
अन्वयः
AI
वृषभ-केतुः दक्ष-यज्ञस्य हन्ता जयति। तद्-अनु क्रौञ्च-शत्रुः मेत्ता षण्मुखः जयति। तद्-अनु विनिहत-वर-वैरी आर्यकः शुभ्र-कैलास-केतुम् कृत्स्नाम् विशालाम् गाम् जयति।
Summary
AI
Victorious is Śiva, the destroyer of Dakṣa’s sacrifice. Next, victorious is the six-faced Kārttikeya, the splitter of Krauñca. Then, victorious is Āryaka, who, having slain his powerful enemy, rules the entire broad earth marked by white Kailāsa.
सारांश
AI
भगवान शिव और कार्तिकेय की जय हो। इसके बाद शत्रुओं का नाश करने वाले और श्वेत कैलाश के समान कीर्ति वाले राजा आर्यक की इस विशाल पृथ्वी पर जय हो।
पदच्छेदः
AI
| जयति | जयति (√जि कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | is victorious |
| वृषभकेतुः | वृषभ–केतु (१.१) | he whose banner is a bull (Śiva) |
| दक्षयज्ञस्य | दक्ष–यज्ञ (६.१) | of Dakṣa's sacrifice |
| हन्ता | हन्तृ (√हन्+तृच्, १.१) | the destroyer |
| तदनु | तदनु | next |
| जयति | जयति (√जि कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | is victorious |
| मेत्ता | मेत्तृ (√मिद्+तृच्), १.१ | the splitter |
| षण्मुखः | षष्–मुख (१.१) | the six-faced one (Kārttikeya) |
| क्रौञ्चशत्रुः | क्रौञ्च–शत्रु (१.१) | the enemy of Krauñca |
| तदनु | तदनु | then |
| जयति | जयति (√जि कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | rules |
| कृत्स्नां | कृत्स्न (२.१) | the entire |
| शुभ्रकैलासकेतुं | शुभ्र–कैलास–केतु (२.१) | marked by white Kailāsa |
| विनिहतवरवैरी | विनिहत–वर–वैरिन् (१.१) | one who has slain his powerful enemy |
| च | च | and |
| आर्यकः | आर्यक (१.१) | Āryaka |
| गां | गो (२.१) | the earth |
| विशालाम् | विशाल (२.१) | broad |
छन्दः
मालिनी [१५: ननमयय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ज | य | ति | वृ | ष | भ | के | तु | र्द | क्ष | य | ज्ञ | स्य | ह | न्ता |
| त | द | नु | ज | य | ति | मे | त्ता | ष | ण्मु | खः | क्रौ | ञ्च | श | त्रुः |
| त | द | नु | ज | य | ति | कृ | त्स्नां | शु | भ्र | कै | ला | स | के | तुं |
| वि | नि | ह | त | व | र | वै | री | चा | र्य | को | गां | वि | शा | लाम् |
| न | न | म | य | य | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.