सोऽस्मद्विधानां प्रणयैः कृशीकृतो
न तेन कश्चिद्विभवैर्विमानितः ।
निदाघकालेष्विव सोदको ह्रदो
नृणां स तृष्णामपनीय शुष्कवान् ॥
सोऽस्मद्विधानां प्रणयैः कृशीकृतो
न तेन कश्चिद्विभवैर्विमानितः ।
निदाघकालेष्विव सोदको ह्रदो
नृणां स तृष्णामपनीय शुष्कवान् ॥
न तेन कश्चिद्विभवैर्विमानितः ।
निदाघकालेष्विव सोदको ह्रदो
नृणां स तृष्णामपनीय शुष्कवान् ॥
अन्वयः
AI
सः अस्मद्-विधानाम् प्रणयैः कृशीकृतः (अस्ति), तेन कश्चित् विभवैः न विमानितः। निदाघ-कालेषु स-उदकः ह्रदः इव सः नृणाम् तृष्णाम् अपनीय शुष्कवान्॥
Summary
AI
He has been impoverished by the requests of people like us, yet he never insulted anyone with his wealth. Like a lake full of water in summer, he has dried up after quenching the thirst of men.
सारांश
AI
वह हम जैसों की प्रार्थनाओं को पूरा करते हुए निर्धन हुआ है, उसने कभी धन के मद में किसी का अपमान नहीं किया। वह ग्रीष्म ऋतु के उस जलाशय के समान है जो लोगों की प्यास बुझाते-बुझाते स्वयं सूख गया है।
पदच्छेदः
AI
| सः | तद् (१.१) | He |
| अस्मद्विधानाम् | अस्मद्–विधान (६.३) | of people like us |
| प्रणयैः | प्रणय (३.३) | by requests |
| कृशीकृतः | कृशीकृत (√कृशीकृ+क्त), १.१ | has been impoverished |
| न | न | not |
| तेन | तद् (३.१) | by him |
| कश्चित् | किम् (१.१)–चित् | anyone |
| विभवैः | विभव (३.३) | with wealth |
| विमानितः | विमानित (वि√मन्+णिच्+क्त, १.१) | insulted |
| निदाघकालेषु | निदाघ–काल (७.३) | in summer seasons |
| इव | इव | like |
| सउदकः | स–उदक (१.१) | full of water |
| ह्रदः | ह्रद (१.१) | a lake |
| नृणाम् | नृ (६.३) | of men |
| सः | तद् (१.१) | he |
| तृष्णाम् | तृष्णा (२.१) | thirst |
| अपनीय | अपनीय (अप√नी+ल्यप्) | having quenched |
| शुष्कवान् | शुष्कवत् (√शुष्+क्तवतु, १.१) | has dried up |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सो | ऽस्म | द्वि | धा | नां | प्र | ण | यैः | कृ | शी | कृ | तो |
| न | ते | न | क | श्चि | द्वि | भ | वै | र्वि | मा | नि | तः |
| नि | दा | घ | का | ले | ष्वि | व | सो | द | को | ह्र | दो |
| नृ | णां | स | तृ | ष्णा | म | प | नी | य | शु | ष्क | वान् |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.