किं त्वं पदैर्मम पदानि विशेषयन्ती
व्यालीव यासि पतगेन्द्रभयाभिभूता ।
वेगादहं प्रविसृतः पवनं न रुन्ध्यां
त्वन्निग्रहे तु वरगात्रि न मे प्रयत्नः ॥
किं त्वं पदैर्मम पदानि विशेषयन्ती
व्यालीव यासि पतगेन्द्रभयाभिभूता ।
वेगादहं प्रविसृतः पवनं न रुन्ध्यां
त्वन्निग्रहे तु वरगात्रि न मे प्रयत्नः ॥
व्यालीव यासि पतगेन्द्रभयाभिभूता ।
वेगादहं प्रविसृतः पवनं न रुन्ध्यां
त्वन्निग्रहे तु वरगात्रि न मे प्रयत्नः ॥
अन्वयः
AI
त्वम् मम पदैः (सह) पदानि विशेषयन्ती, पतगेन्द्र-भय-अभिभूता व्याली इव किम् यासि ? वेगात् प्रविसृतः अहम् पवनम् न रुन्ध्याम् ? तु वर-गात्रि ! मे त्वत्-निग्रहे प्रयत्नः न (अस्ति) ।
Summary
AI
Why do you flee like a female serpent overcome by fear of the king of birds, matching your steps with mine? Having rushed with speed, could I not even stop the wind? However, O fair-limbed one, I have no intention of using force to restrain you.
सारांश
AI
तुम गरुड़ से डरी हुई सर्पिणी की तरह क्यों भाग रही हो? मैं पवन के वेग को भी रोक सकता हूँ, फिर तुम्हें पकड़ने के लिए मुझे अधिक प्रयास की आवश्यकता नहीं है।
पदच्छेदः
AI
| किम् | किम् | why |
| त्वम् | युष्मद् (१.१) | you |
| पदैः | पद (३.३) | with steps |
| मम | अस्मद् (६.१) | my |
| पदानि | पद (२.३) | steps |
| विशेषयन्ती | विशेषयत् (वि√शिष्+णिच्+शतृ+ङीप्, १.१) | matching |
| व्याली | व्याली (१.१) | a female serpent |
| इव | इव | like |
| यासि | यासि (√या कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | do you go |
| पतगेन्द्रभयाभिभूता | पतग–इन्द्र–भय–अभिभूत (अभि√भू+क्त+टाप्, १.१) | overcome by fear of the king of birds |
| वेगात् | वेग (५.१) | with speed |
| अहम् | अस्मद् (१.१) | I |
| प्रविसृतः | प्रविसृत (प्र+वि√सृ+क्त, १.१) | having rushed |
| पवनम् | पवन (२.१) | the wind |
| न | न | not |
| रुन्ध्याम् | रुन्ध्याम् (√रुध् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | could I stop |
| त्वन्निग्रहे | त्वद्–निग्रह (७.१) | in restraining you |
| तु | तु | however |
| वरगात्रि | वरगात्री (८.१) | O fair-limbed one |
| न | न | not |
| मे | अस्मद् (६.१) | my |
| प्रयत्नः | प्रयत्न (१.१) | effort |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| किं | त्वं | प | दै | र्म | म | प | दा | नि | वि | शे | ष | य | न्ती |
| व्या | ली | व | या | सि | प | त | गे | न्द्र | भ | या | भि | भू | ता |
| वे | गा | द | हं | प्र | वि | सृ | तः | प | व | नं | न | रु | न्ध्यां |
| त्व | न्नि | ग्र | हे | तु | व | र | गा | त्रि | न | मे | प्र | य | त्नः |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.