एतत्तु मां दहति यद्गृहमस्मदीयं
क्षीणार्थमित्यतिथयः परिवर्जयन्ति ।
संशुष्कसान्द्रमदलेखमिव भ्रमन्तः
कालात्यये मधुकराः करिणः कपोलम् ॥
एतत्तु मां दहति यद्गृहमस्मदीयं
क्षीणार्थमित्यतिथयः परिवर्जयन्ति ।
संशुष्कसान्द्रमदलेखमिव भ्रमन्तः
कालात्यये मधुकराः करिणः कपोलम् ॥
क्षीणार्थमित्यतिथयः परिवर्जयन्ति ।
संशुष्कसान्द्रमदलेखमिव भ्रमन्तः
कालात्यये मधुकराः करिणः कपोलम् ॥
अन्वयः
AI
एतत् तु माम् दहति यत् अस्मिदीयम् गृहम् क्षीण-अर्थम् इति अतिथयः काल-अत्यये संशुष्क-सान्द्र-मद-लेखम् करिणः कपोलम् भ्रमन्तः मधुकराः इव परिवर्जयन्ति।
Summary
AI
This burns me: that guests avoid our house because its wealth is exhausted, just as bees abandon the temples of an elephant when the flow of ichor has dried up at the end of the rutting season.
सारांश
AI
मुझे यह दुख जलाता है कि धन क्षीण होने पर अतिथि मेरे घर को वैसे ही छोड़ रहे हैं जैसे मद सूख जाने पर भौंरे हाथी के कपोलों का त्याग कर देते हैं।
पदच्छेदः
AI
| एतत् | एतद् (१.१) | This |
| तु | तु | however |
| माम् | अस्मद् (२.१) | me |
| दहति | दहति (√दह् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | burns |
| यत् | यत् | that |
| अस्मिदीयम् | अस्मदीय (२.१) | our |
| गृहम् | गृह (२.१) | house |
| क्षीण-अर्थम् | क्षीण–अर्थ (२.१) | its wealth is exhausted |
| इति | इति | because |
| अतिथयः | अतिथि (१.३) | guests |
| काल-अत्यये | काल–अत्यय (७.१) | at the end of the season |
| संशुष्क-सान्द्र-मद-लेखम् | संशुष्क–सान्द्र–मद–लेखा (२.१) | the dried up flow of ichor |
| करिणः | करिन् (६.१) | of an elephant |
| कपोलम् | कपोल (२.१) | the temples |
| भ्रमन्तः | भ्रमत् (√भ्रम्+शतृ, १.३) | wandering |
| मधुकराः | मधुकर (१.३) | bees |
| इव | इव | just as |
| परिवर्जयन्ति | परिवर्जयन्ति (परि√वृज् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | avoid |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ए | त | त्तु | मां | द | ह | ति | य | द्गृ | ह | म | स्म | दी | यं |
| क्षी | णा | र्थ | मि | त्य | ति | थ | यः | प | रि | व | र्ज | य | न्ति |
| सं | शु | ष्क | सा | न्द्र | म | द | ले | ख | मि | व | भ्र | म | न्तः |
| का | ला | त्य | ये | म | धु | क | राः | क | रि | णः | क | पो | लम् |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.