अन्वयः
AI
कामः सर्व-आत्मना हेयः, सः चेत् धातुम् न शक्यते, (तर्हि) स्व-भार्याम् प्रति कर्तव्यः, सा एव तस्य हि भेषजम् (अस्ति) ।
Summary
AI
Desire should be abandoned by all means; if it cannot be controlled, then it should be directed toward one's own wife, for she alone is the remedy for it.
सारांश
AI
कामनाओं का सर्वथा त्याग करना चाहिए। यदि पूर्ण त्याग न हो सके, तो उसे केवल अपनी पत्नी तक सीमित रखना चाहिए, यही उसका उपचार है।
पदच्छेदः
AI
| कामः | काम (१.१) | desire |
| सर्वात्मना | सर्व–आत्मन् (३.१) | by all means |
| हेयः | हेय (√हा+यत्, १.१) | should be abandoned |
| सः | तद् (१.१) | it |
| चेत् | चेत् | if |
| धातुम् | धातुम् (√धा+तुमुन्) | to control |
| न | न | not |
| शक्यते | शक्यते (√शक् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is possible |
| स्वभार्याम् | स्व–भार्या (२.१) | one's own wife |
| प्रति | प्रति | towards |
| कर्तव्यः | कर्तव्य (√कृ+तव्य, १.१) | should be directed |
| सा | तद् (१.१) | she |
| एव | एव | alone |
| तस्य | तद् (६.१) | for it |
| हि | हि | indeed |
| भेषजम् | भेषज (१.१) | is the remedy |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| का | मः | स | र्वा | त्म | ना | हे | यः |
| स | चे | द्धा | तुं | न | श | क्य | ते |
| स्व | भा | र्यां | प्र | ति | क | र्त | व्यः |
| सै | व | त | स्य | हि | भे | ष | जम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.