अन्वयः
AI
दुःखम् एव अस्ति न सुखम्, यस्मात् तत् उपलक्ष्यते । दुःख-आर्तस्य प्रतीकारे सुख-संज्ञा विधीयते ।
Summary
AI
There is only sorrow and no happiness, though it may seem so. The term 'happiness' is merely applied to the remedy used by one afflicted by sorrow.
सारांश
AI
वास्तव में संसार में केवल दुख ही विद्यमान है। दुख की निवृत्ति या उसके उपचार को ही भ्रमवश सुख का नाम दे दिया जाता है।
पदच्छेदः
AI
| दुःखम् | दुःख (१.१) | sorrow |
| एव | एव | only |
| अस्ति | अस्ति (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | is |
| न | न | not |
| सुखम् | सुख (१.१) | happiness |
| यस्मात् | यद् (५.१) | because |
| तत् | तद् (१.१) | that (happiness) |
| उपलक्ष्यते | उपलक्ष्यते (उप√लक्ष् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is perceived (as such) |
| दुःखार्तस्य | दुःख–आर्त (आ√ऋ+क्त), ६.१ | of one afflicted by sorrow |
| प्रतीकारे | प्रतीकार (प्रति√कृ+घञ्), ७.१ | in the remedy |
| सुखसंज्ञा | सुख–संज्ञा (१.१) | the term 'happiness' |
| विधीयते | विधीयते (वि√धा भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is applied |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| दुः | ख | मे | वा | स्ति | न | सु | खं |
| य | स्मा | त्त | दु | प | ल | क्ष्य | ते |
| दुः | खा | र्त | स्य | प्र | ती | का | रे |
| सु | ख | सं | ज्ञा | वि | धी | य | ते |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.