दुःखितोपि चरेद् धर्मं यत्र कुत्राश्रमे रतः ।
समः सर्वेषु भूतेषु न लिङ्गं धर्मकारणम् ॥

अन्वयः AI यत्र कुत्र (अपि) आश्रमे रतः (सन्), दुःखितः अपि धर्मम् चरेत् । सर्वेषु भूतेषु समः (स्यात्), (यतः) लिङ्गम् धर्म-कारणम् न (भवति) ।
Summary AI Even if suffering, one should practice *dharma* while living in any stage of life. One should be equal toward all beings, for external signs are not the cause of *dharma*.
सारांश AI किसी भी आश्रम में रहकर धर्म का आचरण करना चाहिए। सभी प्राणियों के प्रति समभाव रखना ही वास्तविक धर्म है, केवल बाहरी वेष धारण करना नहीं।
पदच्छेदः AI
दुःखितःदुःखित (१.१) one who is suffering
अपिअपि even
चरेत्चरेत् (√चर् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) should practice
धर्मम्धर्म (२.१) dharma
यत्रयत्र wherever
कुत्रकुत्र soever
आश्रमेआश्रम (७.१) in any stage of life
रतःरत (√रम्+क्त, १.१) being engaged
समःसम (१.१) equal
सर्वेषुसर्व (७.३) to all
भूतेषुभूत (√भू+क्त, ७.३) beings
नन not
लिङ्गम्लिङ्ग (१.१) external signs
धर्मकारणम्धर्म–कारण (१.१) is the cause of dharma
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८
दुः खि तो पि च रे द्ध र्मं
य त्र कु त्रा श्र मे र तः
स मः स र्वे षु भू ते षु
न लि ङ्गं ध र्म का र णम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.