अन्वयः
AI
राजन्, लोकः दग्धुम् इन्धनम् मूर्ध्ना किं न वहति? नदी-वेला वृक्ष-अङ्घ्रिं क्षालयन्ती अपि (तम्) निकृन्तति ।
Summary
AI
O King, do people not carry firewood on their heads to burn it? Similarly, the river’s tide washes the roots of a tree even as it works to uproot it.
सारांश
AI
हे राजन्! क्या लोग जलाने के लिए सिर पर लकड़ी नहीं ढोते? जैसे नदी की लहरें वृक्ष की जड़ें धोती तो हैं पर अंततः उसे काट देती हैं, वैसे ही शत्रु का व्यवहार हो सकता है।
पदच्छेदः
AI
| लोकः | लोक (१.१) | people |
| वहति | वहति (√वह् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | carry |
| किम् | किम् | do |
| राजन् | राजन् (८.१) | O King |
| न | न | not |
| मूर्ध्ना | मूर्धन् (३.१) | on their heads |
| दग्धुम् | दग्धुम् (√दह्+तुमुन्) | to burn |
| इन्धनम् | इन्धन (२.१) | firewood |
| क्षालयन्ती | क्षालयन्त् (√क्षल्+णिच्+शतृ), १.१ | washing |
| अपि | अपि | even while |
| वृक्षाङ्घ्रिम् | वृक्ष–अङ्घ्रि (२.१) | the tree's root |
| नदीवेला | नदी–वेला (१.१) | the river's tide |
| निकृन्तति | निकृन्तति (नि√कृत् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | uproots |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| लो | को | व | ह | ति | किं | रा | ज |
| न्न | मू | र्ध्ना | द | ग्धु | मि | न्ध | नम् |
| क्षा | ल | य | न्त्य | पि | वृ | क्षा | ङ्घ्रिं |
| न | दी | वे | ला | नि | कृ | न्त | ति |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.