त्यजेत् क्षुधार्ता महिला स्वपुत्रं
खादेत् क्षुधार्ता भुजगी स्वमण्डम् ।
बुभुक्षितः किं न करोति पापं
क्षीणा नरा निष्करुणा भवन्ति ॥
त्यजेत् क्षुधार्ता महिला स्वपुत्रं
खादेत् क्षुधार्ता भुजगी स्वमण्डम् ।
बुभुक्षितः किं न करोति पापं
क्षीणा नरा निष्करुणा भवन्ति ॥
खादेत् क्षुधार्ता भुजगी स्वमण्डम् ।
बुभुक्षितः किं न करोति पापं
क्षीणा नरा निष्करुणा भवन्ति ॥
अन्वयः
AI
क्षुधार्ता महिला स्व-पुत्रं त्यजेत्। क्षुधार्ता भुजगी स्व-मण्डम् खादेत्। बुभुक्षितः किं पापं न करोति? क्षीणाः नराः निष्करुणाः भवन्ति।
Summary
AI
A starving mother may abandon her son, and a hungry serpent may eat her own egg. What sin will the famished not commit? The destitute eventually become pitiless.
सारांश
AI
भूख से व्याकुल होने पर स्त्री अपने पुत्र को त्याग सकती है और सर्पिणी अपने अंडे खा सकती है। क्षीण और भूखा मनुष्य अत्यंत क्रूर हो जाता है।
पदच्छेदः
AI
| त्यजेत् | त्यजेत् (√त्यज् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | may abandon |
| क्षुधार्ता | क्षुधा–आर्त (१.१) | A starving |
| महिला | महिला (१.१) | mother |
| स्वपुत्रम् | स्व–पुत्र (२.१) | her son |
| खादेत् | खादेत् (√खाद् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | may eat |
| क्षुधार्ता | क्षुधा–आर्त (१.१) | a hungry |
| भुजगी | भुजगी (१.१) | serpent |
| स्वमण्डम् | स्व–अण्ड (२.१) | her own egg |
| बुभुक्षितः | बुभुक्षित (√भुज्+सन्+क्त, १.१) | the famished |
| किम् | किम् (२.१) | what |
| न | न | not |
| करोति | करोति (√कृ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | does |
| पापम् | पाप (२.१) | sin |
| क्षीणाः | क्षीण (√क्षि+क्त), १.३ | The destitute |
| नराः | नर (१.३) | men |
| निष्करुणाः | निर्–करुणा (१.३) | pitiless |
| भवन्ति | भवन्ति (√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | become |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त्य | जे | त्क्षु | धा | र्ता | म | हि | ला | स्व | पु | त्रं |
| खा | दे | त्क्षु | धा | र्ता | भु | ज | गी | स्व | म | ण्डम् |
| बु | भु | क्षि | तः | किं | न | क | रो | ति | पा | पं |
| क्षी | णा | न | रा | नि | ष्क | रु | णा | भ | व | न्ति |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.