यथा चोक्तं वित्तं सदा यस्य समं
विभक्तं गूढश्चरः संनिभृतश्च मन्त्रः ।
नचाप्रियं प्राणिषु यो ब्रवीति
स सागरान्तां पृथिवीं प्रशास्ति ॥
यथा चोक्तं वित्तं सदा यस्य समं
विभक्तं गूढश्चरः संनिभृतश्च मन्त्रः ।
नचाप्रियं प्राणिषु यो ब्रवीति
स सागरान्तां पृथिवीं प्रशास्ति ॥
विभक्तं गूढश्चरः संनिभृतश्च मन्त्रः ।
नचाप्रियं प्राणिषु यो ब्रवीति
स सागरान्तां पृथिवीं प्रशास्ति ॥
अन्वयः
AI
यस्य वित्तं सदा समं विभक्तं (भवति), चरः गूढः (भवति), मन्त्रः च संनिभृतः (भवति), यः च प्राणिषु अप्रियं न ब्रवीति, सः सागर-अन्तां पृथिवीं प्रशास्ति।
Summary
AI
He whose wealth is shared fairly, whose spies are secret, whose counsel is well-guarded, and who speaks no unkind words, rules the earth bounded by the oceans.
सारांश
AI
जिसका धन उचित रूप से विभाजित है, जिसके गुप्तचर और परामर्श गोपनीय हैं और जो अप्रिय नहीं बोलता, वह संपूर्ण पृथ्वी पर शासन करता है।
पदच्छेदः
AI
| यथा | यथा | As |
| च | च | and |
| उक्तम् | उक्त (√वच्+क्त, १.१) | it is said |
| वित्तम् | वित्त (१.१) | wealth |
| सदा | सदा | always |
| यस्य | यद् (६.१) | whose |
| समम् | समम् | fairly |
| विभक्तम् | विभक्त (वि√भज्+क्त, १.१) | is shared |
| गूढः | गूढ (√गुह्+क्त, १.१) | secret |
| चरः | चर (१.१) | spy |
| संनिभृतः | संनिभृत (सम्+नि√भृ+क्त, १.१) | well-guarded |
| च | च | and |
| मन्त्रः | मन्त्र (१.१) | counsel |
| न | न | not |
| च | च | and |
| अप्रियम् | अप्रिय (२.१) | unkind words |
| प्राणिषु | प्राणिन् (७.३) | towards living beings |
| यः | यद् (१.१) | who |
| ब्रवीति | ब्रवीति (√ब्रू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | speaks |
| सः | तद् (१.१) | he |
| सागरान्ताम् | सागर–अन्त (२.१) | bounded by the oceans |
| पृथिवीम् | पृथिवी (२.१) | the earth |
| प्रशास्ति | प्रशास्ति (प्र√शास् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | rules |
छन्दः
उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| य | था | चो | क्तं | वि | त्तं | स | दा | य | स्य | स | मं | ||
| वि | भ | क्तं | गू | ढ | श्च | रः | सं | नि | भृ | त | श्च | म | न्त्रः |
| न | चा | प्रि | यं | प्रा | णि | षु | यो | ब्र | वी | ति | |||
| स | सा | ग | रा | न्तां | पृ | थि | वीं | प्र | शा | स्ति | |||
| ज | त | ज | ग | ग | |||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.