दुर्भिक्षव्यसनी चैव स्वयम् एव विषीदति ।
बलव्यसनसक्तस्य योद्धुं शक्तिर्न जायते ॥

अन्वयः AI दुर्भिक्ष-व्यसनी च एव स्वयम् एव विषीदति। बल-व्यसन-सक्तस्य योद्धुं शक्तिः न जायते।
Summary AI One suffering from famine despairs and perishes on his own. For a leader whose army is in distress or addicted to vice, the strength to fight never arises.
सारांश AI अकाल से पीड़ित और व्यसनों में डूबा व्यक्ति स्वयं ही दुखी रहता है। सैन्य शक्ति के दोषों में फँसा हुआ राजा युद्ध करने में असमर्थ होता है।
पदच्छेदः AI
दुर्भिक्षव्यसनीदुर्भिक्ष–व्यसनिन् (१.१) One suffering from famine
चच and
एवएव indeed
स्वयम्स्वयम् on his own
एवएव indeed
विषीदतिविषीदति (वि√सद् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) despairs
बलव्यसनसक्तस्यबल–व्यसन–सक्त (√सञ्ज्+क्त, ६.१) For a leader whose army is in distress
योद्धुम्योद्धुम् (√युध्+तुमुन्) to fight
शक्तिःशक्ति (१.१) the strength
नन not
जायतेजायते (√जन् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) arises
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८
दु र्भि क्ष व्य स नी चै व
स्व य मे व वि षी द ति
ब ल व्य स न स क्त स्य
यो द्धुं श क्ति र्न जा य ते

Other texts to read

चम्पूरामायणम् भोजः

An ornate retelling of the Rāmāyaṇa in alternating prose and verse
पञ्चतन्त्रम् विष्णुशर्मा

An ancient collection of interrelated animal fables designed to impart Nīti (practical and political wisdom)
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.

Resources
Connect