अन्वयः
AI
विरक्त-प्रकृतिः युधि प्रकृतिभिः सन्त्यज्यते। विषय-अतिसक्ति-मान् सुख-अभियोज्यः भवति।
Summary
AI
One whose subjects are alienated is abandoned by them in battle. One who is excessively attached to sensual pleasures is easily assailed and conquered.
सारांश
AI
मंत्रियों और प्रजा के विरक्त होने पर राजा युद्ध में अकेला रह जाता है और भोग-विलास में अत्यधिक आसक्त राजा को शत्रु सुगमता से हरा देता है।
पदच्छेदः
AI
| सन्त्यज्यते | सन्त्यज्यते (सम्√त्यज् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is abandoned |
| प्रकृतिभिः | प्रकृति (३.३) | by subjects |
| विरक्तप्रकृतिः | विरक्त (वि√रञ्ज्+क्त)–प्रकृति (१.१) | one whose subjects are alienated |
| युधि | युध् (७.१) | in battle |
| सुखाभियोज्यः | सुख–अभियोज्य (अभि√युज्+ण्यत्, १.१) | is easily assailed |
| भवति | भवति (√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | becomes |
| विषयातिसक्तिमान् | विषय–अतिसक्ति (अति√सञ्ज्+क्तिन्)–मत् (१.१) | one excessively attached to sensual pleasures |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | न्त्य | ज्य | ते | प्र | कृ | ति | भि |
| र्वि | र | क्त | प्र | कृ | ति | र्यु | धि |
| सु | खा | भि | यो | ज्यो | भ | व | ति |
| वि | ष | ये | व | ति | स | क्ति | मान् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.