अन्वयः
AI
यः हि धर्मम् पुरस्कृत्य भर्तुः प्रिय-अप्रिये हित्वा अप्रियाणि पथ्यानि आह तेन राजा सहायवान् (भवति) ।
Summary
AI
A king is truly well-assisted by that minister who, prioritizing duty and disregarding the personal likes or dislikes of his master, speaks unpleasant but beneficial words.
सारांश
AI
जो मंत्री स्वामी के प्रिय-अप्रिय को त्यागकर धर्मानुसार अप्रिय किंतु हितकारी वचन कहता है, वही राजा का वास्तविक सहायक है।
पदच्छेदः
AI
| यः | यद् (१.१) | who |
| हि | हि | indeed |
| धर्मम् | धर्म (२.१) | duty |
| पुरस्कृत्य | पुरस्कृत्य (पुरस्√कृ+ल्यप्) | having prioritized |
| हित्वा | हित्वा (√हा+क्त्वा) | having disregarded |
| भर्तुः | भर्तृ (६.१) | of the master |
| प्रिय-अप्रिये | प्रिय–अप्रिय (२.२) | likes and dislikes |
| अप्रियाणि | अप्रिय (२.३) | unpleasant |
| आह | आह (√अह् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | speaks |
| पथ्यानि | पथ्य (२.३) | beneficial words |
| तेन | तद् (३.१) | by that one |
| राजा | राजन् (१.१) | the king |
| सहायवान् | सहायवत् (१.१) | is well-assisted |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| यो | हि | ध | र्मं | पु | र | स्कृ | त्य |
| हि | त्वा | भ | र्तुः | प्रि | या | प्रि | ये |
| अ | प्रि | या | ण्या | ह | प | थ्या | नि |
| ते | न | रा | जा | स | हा | य | वान् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.