उर्वीम् उद्दामसस्यां जनयतु विसृजन् वासवो वृष्टिम् इष्टाम्
इष्टैस्त्रैविष्टपानां विदधतु विधिवत् प्रीणनं विप्रमुख्याः ।
आकल्पान्तं च भूयात् स्थिरसमुपचिता सङ्गतिः सज्जनानां
निःशेषं यान्तु शान्तिं पिशुनजनगिरो दुःसहा वज्रलेपाः ॥
उर्वीम् उद्दामसस्यां जनयतु विसृजन् वासवो वृष्टिम् इष्टाम्
इष्टैस्त्रैविष्टपानां विदधतु विधिवत् प्रीणनं विप्रमुख्याः ।
आकल्पान्तं च भूयात् स्थिरसमुपचिता सङ्गतिः सज्जनानां
निःशेषं यान्तु शान्तिं पिशुनजनगिरो दुःसहा वज्रलेपाः ॥
इष्टैस्त्रैविष्टपानां विदधतु विधिवत् प्रीणनं विप्रमुख्याः ।
आकल्पान्तं च भूयात् स्थिरसमुपचिता सङ्गतिः सज्जनानां
निःशेषं यान्तु शान्तिं पिशुनजनगिरो दुःसहा वज्रलेपाः ॥
अन्वयः
AI
वासवः इष्टाम् वृष्टिम् विसृजन् उर्वीम् उद्दाम-सस्याम् जनयतु, विप्र-मुख्याः इष्टैः विधिवत् त्रैविष्टपानाम् प्रीणनम् विदधतु, सज्जनानाम् सङ्गतिः स्थिर-समुपचिता आ-कल्प-अन्तम् च भूयात्, दुःसहाः वज्र-लेपाः पिशुन-जन-गिरः निःशेषम् शान्तिम् यान्तु ।
Summary
AI
May Vāsava cause the earth to yield abundant crops by releasing desired rain; may the chief brahmins duly offer sacrifices to please the gods. May the company of virtuous people remain steady and prosperous until the end of the kalpa, and may the unbearable, adamant-like words of wicked people be completely silenced.
सारांश
AI
इन्द्र यथेष्ट वर्षा से पृथ्वी को धन-धान्य से पूर्ण करें, श्रेष्ठ ब्राह्मण यज्ञों द्वारा देवताओं को संतुष्ट करें, सज्जनों का साथ कल्प के अंत तक बना रहे और दुष्टों की असहनीय एवं कठोर वाणी पूरी तरह शांत हो जाए।
पदच्छेदः
AI
| उर्वीम् | उर्वी (२.१) | the earth |
| उद्दामसस्याम् | उद्दाम–सस्य (२.१) | with abundant crops |
| जनयतु | जनयतु (√जन् +णिच् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | may he cause to produce |
| विसृजन् | विसृजन्त् (वि√सृज्+शतृ), १.१ | releasing |
| वासवः | वासव (१.१) | Vasava (Indra) |
| वृष्टिम् | वृष्टि (२.१) | rain |
| इष्टाम् | इष्ट (√इष्+क्त+टाप्, २.१) | desired |
| इष्टैः | इष्ट (३.३) | with sacrifices |
| त्रैविष्टपानाम् | त्रैविष्टप (६.३) | of the gods |
| विदधतु | विदधतु (वि√धा कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | may they perform |
| विधिवत् | विधिवत् | duly |
| प्रीणनम् | प्रीणन (√प्री+ल्युट्, २.१) | pleasing |
| विप्रमुख्याः | विप्र–मुख्य (१.३) | the chief brahmins |
| आकल्पान्तम् | आ–कल्प–अन्त (२.१) | until the end of the kalpa |
| च | च | and |
| भूयात् | भूयात् (√भू कर्तरि आशीर्लिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | may it be |
| स्थिरसमुपचिता | स्थिर–समुपचित (सम्+उप√चि+क्त+टाप्, १.१) | steady and prosperous |
| सङ्गतिः | सङ्गति (सम्√गम्+क्तिन्, १.१) | the company |
| सज्जनानाम् | सत्–जन (६.३) | of virtuous people |
| निःशेषम् | निःशेष (२.१) | completely |
| यान्तु | यान्तु (√या कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | may they go |
| शान्तिम् | शान्ति (२.१) | to peace/silence |
| पिशुनजनगिरः | पिशुन–जन–गिर् (१.३) | the words of wicked people |
| दुःसहाः | दुःसह (दुर्√सह्+खल्+टाप्, १.३) | unbearable |
| वज्रलेपाः | वज्र–लेप (१.३) | adamant-like |
छन्दः
स्रग्धरा [२१: मरभनययय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ | २० | २१ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| उ | र्वी | मु | द्दा | म | स | स्यां | ज | न | य | तु | वि | सृ | ज | न्वा | स | वो | वृ | ष्टि | मि | ष्टा |
| मि | ष्टै | स्त्रै | वि | ष्ट | पा | नां | वि | द | ध | तु | वि | धि | व | त्प्री | ण | नं | वि | प्र | मु | ख्याः |
| आ | क | ल्पा | न्तं | च | भू | या | त्स्थि | र | स | मु | प | चि | ता | स | ङ्ग | तिः | स | ज्ज | ना | नां |
| निः | शे | षं | या | न्तु | शा | न्तिं | पि | शु | न | ज | न | गि | रो | दुः | स | हा | व | ज्र | ले | पाः |
| म | र | भ | न | य | य | य | ||||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.