अन्वयः
AI
कामः क्रोधः तथा लोभः हर्षः मानः तथा मदः (इति) एनम् षड्वर्गम् उत्सृजेत् । तस्मिन् त्यक्ते (सति) नृपः सुखी (भवति) ।
Summary
AI
A king should abandon the group of six internal enemies: desire (Kāma), anger (Krodha), greed (Lobha), joy (Harṣa), pride (Māna), and intoxication (Mada). By renouncing these, a king becomes happy.
सारांश
AI
काम, क्रोध, लोभ, हर्ष, मान और मद—इन छह शत्रुओं के समूह को त्याग देने वाला राजा ही वास्तविक सुख प्राप्त करता है।
पदच्छेदः
AI
| कामः | काम (१.१) | desire |
| क्रोधः | क्रोध (१.१) | anger |
| तथा | तथा | and |
| लोभः | लोभ (१.१) | greed |
| हर्षः | हर्ष (१.१) | joy |
| मानः | मान (१.१) | pride |
| मदः | मद (१.१) | intoxication |
| तथा | तथा | and |
| षड्वर्गम् | षष्–वर्ग (२.१) | the group of six |
| उत्सृजेत् | उत्सृजेत् (उत्√सृज् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | should abandon |
| एनम् | एतद् (२.१) | this |
| तस्मिन् | तद् (७.१) | in that |
| त्यक्ते | त्यक्त (√त्यज्+क्त, ७.१) | being abandoned |
| सुखी | सुखिन् (१.१) | happy |
| नृपः | नृप (१.१) | a king |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| का | मः | क्रो | ध | स्त | था | लो | भो |
| ह | र्षो | मा | नो | म | द | स्त | था |
| ष | ड्व | र्ग | मु | त्सृ | जे | दे | नं |
| त | स्मिं | स्त्य | क्ते | सु | खी | नृ | पः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.