यः स्वभावो हि यस्यास्ति स नित्यं दुरतिक्रमः ।
श्वा यदि क्रियते राजा तत् किं नाश्नात्य् उपानहम् ॥

अन्वयः AI यस्य यः स्वभावः अस्ति सः हि नित्यं दुरतिक्रमः (भवति), यदि श्वा राजा क्रियते तत् (सः) किं उपानहम् न अश्नाति ?

Summary AI Whatever is one's natural disposition is always difficult to overcome; if a dog is made a king, would it not still gnaw on a shoe?

सारांश AI जिसका जो स्वाभाविक गुण है, उसे बदलना कठिन है। यदि कुत्ते को राजा भी बना दिया जाए, तब भी क्या वह जूता चबाना छोड़ देगा?

पदच्छेदः AI

यः	यद् (१.१)	which
स्वभावः	स्वभाव (१.१)	nature
हि	हि	indeed
यस्य	यद् (६.१)	whose
अस्ति	अस्ति (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	is
सः	तद् (१.१)	that
नित्यम्	नित्य (२.१)	always
दुरतिक्रमः	दुर्–अतिक्रम (अति√क्रम्+अच्, १.१)	is difficult to overcome
श्वा	श्वन् (१.१)	a dog
यदि	यदि	if
क्रियते	क्रियते (√कृ भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is made
राजा	राजन् (१.१)	a king
तत्	तत्	then
किम्	किम्	(interrogative)
न	न	not
अश्नाति	अश्नाति (√अश् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	eat
उपानहम्	उपानह् (२.१)	a shoe

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

यः स्वभावो हि यस्यास्ति स नित्यं दुरतिक्रमः ।श्वा यदि क्रियते राजा तत् किं नाश्नात्य् उपानहम् ॥