अन्वयः
AI
कौर्मम् सङ्कोचम् आस्थाय प्रहारम् अपि मर्षयेत्, प्राप्त-काले तु नीति-ज्ञः क्रूर-सर्प-वत् उत्तिष्ठेत् ।
Summary
AI
Adopting the retraction of a tortoise, one should endure even a blow; however, when the right time arrives, one who knows *nīti* should rise like a cruel serpent.
सारांश
AI
नीतिज्ञ व्यक्ति को कछुए की तरह स्वयं को समेटकर प्रहार सह लेने चाहिए, परंतु उचित समय आने पर उसे क्रूर सर्प की भांति उठकर आक्रमण करना चाहिए।
पदच्छेदः
AI
| कौर्मम् | कौर्म (२.१) | of a tortoise |
| सङ्कोचम् | सङ्कोच (२.१) | the retraction |
| आस्थाय | आस्थाय (आ√स्था+ल्यप्) | having adopted |
| प्रहारम् | प्रहार (२.१) | a blow |
| अपि | अपि | even |
| मर्षयेत् | मर्षयेत् (√मृष् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | one should endure |
| प्राप्तकाले | प्राप्त (प्र√आप्+क्त)–काल (७.१) | when the time has arrived |
| तु | तु | but |
| नीतिज्ञः | नीति–ज्ञ (√ज्ञा+क, १.१) | one who knows policy |
| उत्तिष्ठेत् | उत्तिष्ठेत् (उद्√स्था कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | should rise |
| क्रूरसर्पवत् | क्रूर–सर्प–वत् (+वति) | like a cruel serpent |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| कौ | र्मं | स | ङ्को | च | मा | स्था | य |
| प्र | हा | र | म | पि | म | र्ष | येत् |
| प्रा | प्त | का | ले | तु | नी | ति | ज्ञ |
| उ | त्ति | ष्ठे | त्क्रू | र | स | र्प | वत् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.