अन्वयः
AI
नृपः प्रजां संरक्षति, सा पार्थिवम् वर्धयति । वर्धनात् रक्षणं श्रेयः, तद्-अभावे सद् अपि असत् (भवति) ।
Summary
AI
A king protects his subjects, and they, in turn, make the king prosper. Protection is superior to prosperity, for in the absence of protection, even existing wealth becomes non-existent.
सारांश
AI
राजा प्रजा की रक्षा करता है और प्रजा राजा की उन्नति करती है। उन्नति से रक्षा श्रेष्ठ है, क्योंकि रक्षा के अभाव में सब कुछ होने पर भी वह न होने के समान है।
पदच्छेदः
AI
| प्रजां | प्रजा (२.१) | the subjects |
| संरक्षति | संरक्षति (सं√रक्ष् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | protects |
| नृपः | नृप (१.१) | a king |
| सा | तद् (१.१) | they |
| वर्धयति | वर्धयति (√वृध् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | make prosper |
| पार्थिवम् | पार्थिव (२.१) | the king |
| वर्धनात् | वर्धन (५.१) | than prosperity |
| रक्षणम् | रक्षण (१.१) | protection |
| श्रेयः | श्रेयस् (१.१) | is superior |
| तदभावे | तद्–अभाव (७.१) | in its absence |
| सत् | सत् (१.१) | existing wealth |
| अपि | अपि | even |
| असत् | असत् (१.१) | becomes non-existent |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| प्र | जां | सं | र | क्ष | ति | नृ | पः |
| सा | व | र्ध | य | ति | पा | र्थि | वम् |
| व | र्ध | ना | द्र | क्ष | णं | श्रे | य |
| स्त | द | भा | वे | स | द | प्य | सत् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.