अन्यच्च क्रतौ विवाहे व्यसने रिपुक्षये
यशस्करे कर्मणि मित्रसङ्ग्रहे ।
प्रियासु नारीष्व् अधनेषु बान्धवेष्व्
अतिव्ययो नास्ति नराधिपाष्टसु ॥
अन्यच्च क्रतौ विवाहे व्यसने रिपुक्षये
यशस्करे कर्मणि मित्रसङ्ग्रहे ।
प्रियासु नारीष्व् अधनेषु बान्धवेष्व्
अतिव्ययो नास्ति नराधिपाष्टसु ॥
यशस्करे कर्मणि मित्रसङ्ग्रहे ।
प्रियासु नारीष्व् अधनेषु बान्धवेष्व्
अतिव्ययो नास्ति नराधिपाष्टसु ॥
अन्वयः
AI
अन्यत् च—क्रतौ, विवाहे, व्यसने, रिपु-क्षये, यशस्करे कर्मणि, मित्र-सङ्ग्रहे, प्रियासु नारीषु, अधनेषु बान्धवेषु (इति एतेषु) अष्टसु (स्थानेषु) नराधिपानाम् अतिव्ययः न अस्ति।
Summary
AI
Furthermore, expenditure is never considered excessive for kings in these eight matters: sacrifices, weddings, times of distress, the destruction of enemies, glorious acts, gathering friends, beloved women, and impoverished kinsmen.
सारांश
AI
यज्ञ, विवाह, संकट, शत्रु-नाश, यश के कार्य, मित्रों को जोड़ने, प्रिय स्त्रियों और निर्धन बंधुओं पर अधिक व्यय करना दोषपूर्ण नहीं माना जाता।
पदच्छेदः
AI
| अन्यत् | अन्यद् (१.१) | another thing |
| च | च | and |
| क्रतौ | क्रतु (७.१) | in a sacrifice |
| विवाहे | विवाह (७.१) | in a wedding |
| व्यसने | व्यसन (७.१) | in a calamity |
| रिपुक्षये | रिपु–क्षय (७.१) | in the destruction of an enemy |
| यशस्करे | यशस्कर (७.१) | glorious |
| कर्मणि | कर्मन् (७.१) | in an act |
| मित्रसङ्ग्रहे | मित्र–सङ्ग्रह (७.१) | in gathering friends |
| प्रियासु | प्रिया (७.३) | on beloved |
| नारीषु | नारी (७.३) | women |
| अधनेषु | अधन (७.३) | on impoverished |
| बान्धवेषु | बान्धव (७.३) | kinsmen |
| अतिव्ययः | अतिव्यय (१.१) | excessive expenditure |
| न | न | not |
| अस्ति | अस्ति (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | is |
| नराधिपाष्टसु | नराधिप–अष्टन् (७.३) | in the eight matters of kings |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | न्य | च्च | क्र | तौ | वि | वा | हे | व्य | स | ने | रि | पु | क्ष | ये |
| य | श | स्क | रे | क | र्म | णि | मि | त्र | स | ङ्ग्र | हे | |||
| प्रि | या | सु | ना | री | ष्व | ध | ने | षु | बा | न्ध | वे | |||
| ष्व | ति | व्य | यो | ना | स्ति | न | रा | धि | पा | ष्ट | सु | |||
| ज | त | ज | र | |||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.