अपरं च् मुदं विषादः शरदं हिमागमस्
तमो विवस्वान् सुकृतं कृतघ्नता ।
प्रियोपपत्तिः शुचम् आपदं नयः
श्रियः समृद्धा अपि हन्ति दुर्नयः ॥
अपरं च् मुदं विषादः शरदं हिमागमस्
तमो विवस्वान् सुकृतं कृतघ्नता ।
प्रियोपपत्तिः शुचम् आपदं नयः
श्रियः समृद्धा अपि हन्ति दुर्नयः ॥
तमो विवस्वान् सुकृतं कृतघ्नता ।
प्रियोपपत्तिः शुचम् आपदं नयः
श्रियः समृद्धा अपि हन्ति दुर्नयः ॥
अन्वयः
AI
विषादः मुदम् (हन्ति) । हिम-आगमः शरदम् (हन्ति) । विवस्वान् तमः (हन्ति) । कृतघ्नता सुकृतम् (हन्ति) । प्रिय-उपपत्तिः शुचम् (हन्ति) । नयः आपदम् (हन्ति) । दुर्नयः समृद्धाः अपि श्रियः हन्ति ॥
Summary
AI
Despair destroys joy, winter destroys autumn, the sun destroys darkness, and ingratitude destroys good deeds. While diplomacy removes calamity, bad policy destroys even flourishing prosperity.
सारांश
AI
जैसे अंधकार को सूर्य और पुण्य को कृतघ्नता नष्ट करती है, वैसे ही अत्यंत समृद्ध लक्ष्मी को भी राजा की बुरी नीति और कुशासन नष्ट कर देते हैं।
पदच्छेदः
AI
| अपरम् | अपरम् | furthermore |
| च | च | and |
| मुदम् | मुद् (२.१) | joy |
| विषादः | विषाद (१.१) | despair |
| शरदम् | शरद् (२.१) | autumn |
| हिमागमः | हिम–आगम (१.१) | the arrival of winter |
| तमः | तमस् (२.१) | darkness |
| विवस्वान् | विवस्वत् (१.१) | the sun |
| सुकृतम् | सुकृत (२.१) | a good deed |
| कृतघ्नता | कृतघ्नता (१.१) | ingratitude |
| प्रियोपपत्तिः | प्रिय–उपपत्ति (१.१) | the company of a loved one |
| शुचम् | शुच् (२.१) | grief |
| आपदम् | आपद् (२.१) | calamity |
| नयः | नय (१.१) | diplomacy |
| श्रियः | श्री (२.३) | prosperity |
| समृद्धाः | समृद्ध (सम्√ऋध्+क्त, २.३) | flourishing |
| अपि | अपि | even |
| हन्ति | हन्ति (√हन् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | destroys |
| दुर्नयः | दुर्नय (१.१) | bad policy |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | प | रं | च्मु | दं | वि | षा | दः | श | र | दं | हि | मा | ग | म |
| स्त | मो | वि | व | स्वा | न्सु | कृ | तं | कृ | त | घ्न | ता | |||
| प्रि | यो | प | प | त्तिः | शु | च | मा | प | दं | न | यः | |||
| श्रि | यः | स | मृ | द्धा | अ | पि | ह | न्ति | दु | र्न | यः | |||
| ज | त | ज | र | |||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.