दुर्मन्त्रिणं कम् उपयान्ति न नीतिदोषाः
सन्तापयन्ति कम् अपथ्यभुजं न रोगाः ।
कं श्रीर्न दर्पयति कं न निहन्ति मृत्युः
कं स्त्रीकृता न विषयाः परितापयन्ति ॥
दुर्मन्त्रिणं कम् उपयान्ति न नीतिदोषाः
सन्तापयन्ति कम् अपथ्यभुजं न रोगाः ।
कं श्रीर्न दर्पयति कं न निहन्ति मृत्युः
कं स्त्रीकृता न विषयाः परितापयन्ति ॥
सन्तापयन्ति कम् अपथ्यभुजं न रोगाः ।
कं श्रीर्न दर्पयति कं न निहन्ति मृत्युः
कं स्त्रीकृता न विषयाः परितापयन्ति ॥
अन्वयः
AI
दुर्मन्त्रिणम् कम् नीति-दोषाः न उपयान्ति ? अपथ्य-भुजम् कम् रोगाः न सन्तापयन्ति ? कम् श्रीः न दर्पयति ? कम् मृत्युः न निहन्ति ? स्त्री-कृताः विषयाः कम् न परितापयन्ति ?
Summary
AI
Whom do policy failures not approach when advised by a bad minister? Whom do diseases not afflict when eating unwholesome food? Whom does wealth not make arrogant? Whom does death not strike? Whom do sensual pleasures not torment?
सारांश
AI
बुरे मंत्री वाला नीति दोष से, कुपथ्य लेने वाला रोग से, धनी अहंकार से, प्राणी मृत्यु से और विषयासक्त व्यक्ति मानसिक संताप से कभी नहीं बच सकता।
पदच्छेदः
AI
| दुर्मन्त्रिणम् | दुर्मन्त्रिन् (२.१) | one with a bad minister |
| कम् | किम् (२.१) | whom |
| उपयान्ति | उपयान्ति (उप√या कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | approach |
| न | न | not |
| नीतिदोषाः | नीति–दोष (१.३) | policy failures |
| सन्तापयन्ति | सन्तापयन्ति (सम्√तप् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | afflict |
| कम् | किम् (२.१) | whom |
| अपथ्यभुजम् | अपथ्य–भुज् (२.१) | one who eats unwholesome food |
| न | न | not |
| रोगाः | रोग (१.३) | diseases |
| कम् | किम् (२.१) | whom |
| श्रीः | श्री (१.१) | wealth |
| न | न | not |
| दर्पयति | दर्पयति (√दृप् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | make arrogant |
| कम् | किम् (२.१) | whom |
| न | न | not |
| निहन्ति | निहन्ति (नि√हन् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | strike |
| मृत्युः | मृत्यु (१.१) | death |
| कम् | किम् (२.१) | whom |
| स्त्रीकृताः | स्त्री–कृत (१.३) | related to women |
| न | न | not |
| विषयाः | विषय (१.३) | sensual pleasures |
| परितापयन्ति | परितापयन्ति (परि√तप् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | torment |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| दु | र्म | न्त्रि | णं | क | मु | प | या | न्ति | न | नी | ति | दो | षाः |
| स | न्ता | प | य | न्ति | क | म | प | थ्य | भु | जं | न | रो | गाः |
| कं | श्री | र्न | द | र्प | य | ति | कं | न | नि | ह | न्ति | मृ | त्युः |
| कं | स्त्री | कृ | ता | न | वि | ष | याः | प | रि | ता | प | य | न्ति |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.